मिडवीक म्युजिंग्स 43, 7.10.26

रानवटी जनावरांची रावपाची सुवात अभंग सोडप हें मनशाचो फुडार सुरक्षीत दवरपाच्या हितांत आसा

मालिनी शंकर हांणी केला

डिजिटल प्रवचन

बॅनरघाटा जैव उद्यानाच्या बफराची राखण करपा खातीर सीईसी (केंद्रीय सशक्त समिती) कायदो कर्नाटक सरकारान न्हयकारला, तो राजकी नदरेन फायदेशीर आसा, आनी फुडल्या पिळग्यांक हानिकारक आसा. जैव उद्यानाचो 100 चौखण किलोमीटर परिघ सांबाळपा खातीर केंद्रीय सशक्त समितीन केल्ली शिफारशी पर्यावरणीय गरजेचेर आदारीत आसा. पूण तो एक भांगराचो मानक जाचेर तडजोड जावंक फावना... अन्न सुरक्षा तिगोवन दवरपाच्या हितांत, फुडल्या पिळग्यांची उदकाची सुरक्षीतताय. रानांत पानझडी आनी ओल्या पानझडी रान प्रकारांचो आस्पाव जाता. फातरांचे उगम, भूंयप्रदेश, सूक्ष्म हवामान, ओलसाणीचें प्रमाण आनी जीवजंतू हांचेवांगडा तो ईशान्य पावसाखातीर एक म्हत्वाचो पात्र वाठार थारता, जाचेर बेंगळुरू चड आदारून आसा. व्हडलो पावस भायर काडपाक हो वाठार एकदम बरो काम करता. पूण अनियोजीत एन्थ्रोपोसीन काळांतली उदरगत निचराक घुस्मटून उडयता आनी घुस्मटून उडयता. ताका लागून शिटकावणी आयकूंक जाय. झटपट हुंवाराक हवामान बदलाक दोश दिवचो न्हय. मनशाचे उदरगतीच्या नांवान शिमीट काँक्रीटान निचरो बंद केला.

बॅनरघाटा जैव उद्यानाचें नांव संवर्धन प्रशासना प्रमाण आसूं येता पूण ताका संवर्धनाचे म्हत्वाचें मोल आसा. बॅनरघाटा जैव उद्यान बेंगळुरूचे आग्नेयेक कश्ट करून 25 किलोमीटर अंतराचेर गंभीर स्थितींत आसा. हें थळ बेंगळुरूच्या हवामानाक एकदम पूरक आसा. बफर झोनाच्या संवर्धनाची सीईसीची शिफारस उत्तरेक 5 किलोमीटर आनी दक्षिणेकडेन 5 किलोमीटर, तशेंच उदेंतेवटेन 5 किमी आनी अस्तंतेक 5 किमी. जैव उद्याना खातीर किमी. हें करूंक ना जाल्यार मनीस वन्यजीव संघर्श वाडटलो, आनी नाजूक पाचवें आवरण, प्रिय बेंगळुरूचें उपदोंगरी हवामान नश्ट करतले.हें बेंगळुरूचें सोबीत हवामान भायल्या लोकांक आकर्शीत करता आनी बेंगळुरूची वसाहत करपाची आनी नश्ट करपाची इत्सा आशिल्ली सगळेकडेन आशिल्लो सॉफ्टवेअर उद्देग.

वागांच्या भूंयभागाचेर मनशाचो अशमन पांयचिन्न आडावपाखातीर भारतांतल्या उरिल्ल्या ३.७% भूंयप्रदेशाचें रान आच्छादन आशिल्ल्या वाठाराचें संवर्धन कितलेंय मोलान सांबाळचें पडटा.

तशेंच कर्नाटकांतल्या प्राणीसंग्रहालय प्राधिकरणान बॅनरघाटा राश्ट्रीय उद्यानांतल्या भोंवडेकारांक वन्यजीव सफारी चलयतात. केंद्रीय प्राणीसंग्रहालय प्राधिकरण, “वाग, शींव, अस्वल अशा सोडयल्ल्या जनावरांची आजीवन काळजी दिता, जीं आदीं सर्कस वा हेर बेकायदेशीर सादरीकरणांत वापरताले.तशेंच जखमी वा सोडून दिल्ल्या शारी रानवटी जनावरांक तात्पुरतें घर म्हणूनय काम करतात, जाका लागून तांकां तांच्या सैमीक रावपाच्या सुवातेर परत येवपाची दुसरी संद मेळटा.सगल्या विभागांचें दिसपट्टें कार्य राष्ट्रीय प्राणीसंग्रहालय धोरणाच्या उद्दिश्टांकडेन जुळटा (1998), शिक्षण, संवर्धन प्रजनन, संशोधन, सोडवणूक आनी पुनर्वसन हांचेर लक्ष केंद्रीत करून, ताका लागून राष्ट्राच्या बाह्यरुपी संवर्धन यत्नांत योगदान मेळ्ळें” अशें जैव उद्यानाच्या अधिकृत संकेतथळावयल्यान सांगलां.

सर्कस जनावरांचें पुनर्वसन क्षेत्र, अस्वल सोडवपाचें केंद्र आनी अधिसुचीत जैव उद्यान, फुलपाखरां उद्यान, किडींचें संग्रहालय आनी रानवटी जनावरांचें मार्ग आसा. एक सुकी पानझडी रान रावपाची सुवात जी विंगड विंगड पर्यावरण यंत्रणां आनी जैवविविधताय हांकां येजमानकी दिता.. जैव उद्यानाचे दक्षिणेक आशिल्लो रान पॅच रान वाठाराचो व्यापक विस्तार दाखयता जो आशियाई हत्तीं कडेन स्थलांतरीत मार्ग आसा. उदेंत घाटाक अस्तंत घाटाकडेन जोडटा. दर वर्सा शिंयाळ्याच्या शेवटाक आशियाई हत्ती उदेंतेकडल्यान अस्तंत घाटांत हजारांनी स्थलांतर करतात. अशे तरेन ह्या स्थलांतरीत मार्गाची जतनाय घेवप खरेंच खूब गंभीर मोलाचें; एक पर्यावरणीय अनिवार्यताय. स्थलांतरीत हत्ती सोडल्यार सैमीक रानांत वाग, बिबटो, रानवटी सुणीं, मंगोस, ओटर हांची भलायकेन बरी आनी जिवीत उरपी लोकसंख्या आसा, सुकणीं, सरपटपी प्राणी, (कोबरा, व्हायपर, क्रायट, किंग कोबरा, पायथन आनी हेर बोआ, आनी मगर, केकड्या वाग, गोरव जाती, जशी गॉर, रान हांचो आस्पाव जाता सुणीं,, अनियोजीत वाड उणी जाली ना आनी पाचवें आवरण नाजूक सोडल्यार हे सगळे प्राणी मनशाच्या रावपाच्या क्रॉस केंसांत वचतले - बॅनरघाटा राष्ट्रीय / जैव उद्याना खातीर बफर म्हणून पर्यावरण संवेदनशील वाठार वाडोवपाच्यो सीईसी शिफारशी चालीक लावपाक नाशिल्ल्यान.

अंजनापुरांत बिबटो पळयल्यात आनी ताचें दस्तावेजीकरण केलां एक बेंगळुरू उदरगत प्राधिकरण विस्तार; कोबरा आनी मंगूस चड करून अंजनापुरांत जियेवपा खातीर झगडटात तें दिसतात, बॅनरघाटासावन फकत कांय किलोमीटर अंतराचेर सदांच चड करून वाटाणे सुकणीं गजर कॉल करतात अशें आयकूंक मेळटा. केंगेरी हांगाच्या कोडीगेहल्ली हांगा हत्ती, रानवटी सुणीं आनी जॅकल्स दिसल्यात. क्वचितच 10 दिसां आदीं सप्टेंबर 2026 च्या चवथ्या सप्तकांत बेंगळुरूच्या SW भायल्या वाठारांत सकाळीं पयलींच हत्तीन एका शेतकाराक पांयांनी मारून जिवेशीं मारलो.ताचो फकत अर्थ वागांच्या वाठाराचेर मनशाचो पावल पडटा. अशी भरिल्ली परिस्थिती पळयल्यार, अनिवार्य बफर झोनाचो निशेध करप न्हय, राजकी उपयुक्तताय आनी लोकशायवादाची वास येता, की s फकत मनशाच्या वन्यजीव संघर्शाच्या वाडट्या धोक्याची वास आसा. तासाची गरज म्हळ्यार नाजूक वातावरण वेवस्थापन करपा खातीर मनशाच्या पांयचिन्नाची टिकावू नियोजन करप