ପଶ୍ଚିମ ଘାଟ (ଯାହା ଏକ ଜୈବ-ବିବିଧତା ହଟସ୍ପଟ୍) କୁ ସଂରକ୍ଷଣ ନ କରିବା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଏକ ଅବିବେକୀ ପଦକ୍ଷେପ।
ଲେଖିକା: ମାଲିନୀ ଶଙ୍କର
ପଶ୍ଚିମ ଘାଟର (କର୍ଣ୍ଣାଟକ ଅଂଶ) କୁ 'ପରିବେଶ-ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଅଞ୍ଚଳ' (Eco-Sensitive Area) ଭାବରେ ଘୋଷଣା କରିବା ପାଇଁ କସ୍ତୁରୀରଙ୍ଗନ୍ କମିଟିର ସୁପାରିଶକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରି କର୍ଣ୍ଣାଟକ ସରକାର ଏକ ବଡ଼ ଭୁଲ୍ କରିଛନ୍ତି। ଯଦିଓ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ସରକାର ଏହି ଘୋଷଣା ପାଇଁ ଏକ ବର୍ଷର ସମୟ ମାଗିଛନ୍ତି, ତଥାପି ଏଥିରେ ଅସ୍ଥାୟୀ ଓ ଅସଙ୍ଗତ ନୀତିର (ad-hocism) ଝଲକ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି; କାରଣ ରାଜନୈତିକ ନେତୃତ୍ୱ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବିକା ସହ ଜଡ଼ିତ ସ୍ୱାର୍ଥକୁ କ୍ଷୁର୍ଣ୍ଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁନାହାନ୍ତି। ଏପରି କରିବା ଦ୍ୱାରା ସରକାର ଜୀବସତ୍ତା ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସହ ସାଲିସ୍ କରୁଛନ୍ତି—ଯାହାକି ସେମାନଙ୍କ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ।
ବିକାଶର ଚାପ—ଯେପରିକି ବିଦ୍ୟୁତ୍ କେନ୍ଦ୍ର, ଖଣି ଉତ୍ତୋଳନ, ବନ୍ଧ, ରାଜପଥ, ଶିଳ୍ପ, ବୃକ୍ଷରୋପଣ କ୍ଷେତ୍ର ତଥା ବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ—ସବୁକିଛି ପାଇଁ ଏହି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଜଙ୍ଗଲ ଅଞ୍ଚଳରେ ହିଁ ସ୍ଥାନ ଖୋଜାଯାଉଛି। ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ 'ଗୋଦାବରମନ୍ ବନାମ ଭାରତ ସରକାର' ମାମଲା (ଯାହା 'ମ୍ୟାଣ୍ଡାମସ୍ କଣ୍ଟିନୁଅମ୍' ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା) ଜଙ୍ଗଲ ଅଞ୍ଚଳରେ ଜଙ୍ଗଲ-ବିରୋଧୀ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଉପରେ କଟକଣା ଲଗାଇବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୂରଦୃଷ୍ଟିସମ୍ପନ୍ନ ଥିଲା... ଯେଉଁଥିରେ 'ଜଙ୍ଗଲ ଅଞ୍ଚଳ' ଓ 'ବିକାଶମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ'ର ସଂଜ୍ଞାକୁ ଅଭିଧାନଗତ ଅର୍ଥ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ପଷ୍ଟ କରାଯାଇଥିଲା। ୨୦୧୧ ମସିହାରେ, ବି.ଏସ୍. ୟେଦିୟୁରପ୍ପାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ବିଜେପି ସରକାର ପଶ୍ଚିମ ଘାଟକୁ ୟୁନେସ୍କୋର 'ବିଶ୍ୱ ଜୈବିକ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥଳ' ଭାବରେ ଘୋଷଣା କରିବାକୁ ମନା କରିଦେଇଥିଲେ। ଆଉ ବର୍ତ୍ତମାନ ୨୦୨୬ ମସିହାରେ, ଡି.କେ. ଶିବକୁମାରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ କଂଗ୍ରେସ (INC) ସରକାର ମଧ୍ୟ ପଶ୍ଚିମ ଘାଟର କର୍ଣ୍ଣାଟକ ଅଂଶକୁ 'ପରି ଏହି ଜଙ୍ଗଲଗୁଡ଼ିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ମୌସୁମୀ ବାୟୁ ପାଇଁ ଜଳଗ୍ରହଣ ଅଞ୍ଚଳ (catchment area) ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ଏହି ଜଙ୍ଗଲଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପ୍ରାଣୀସମ୍ପଦରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ବିଭିନ୍ନ ଜୀବସତ୍ତାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ଜୈବ-ବିବିଧତା ହଟସ୍ପଟ୍ (biodiversity hotspot) ଉପମହାଦେଶର ସମସ୍ତ ଜୀବସତ୍ତା ପାଇଁ ଏକ 'ଜର୍ମ ପ୍ଲାଜମ୍' (ବଂଶଗତ ଉପାଦାନର ଭଣ୍ଡାର) ସଦୃଶ; ବାସ୍ତବରେ ଏହା ଜୈବ-ବିବିଧତା ଏବଂ କୃଷି, ଖାଦ୍ୟ ଓ ପୁଷ୍ଟିସାଧନ ସୁରକ୍ଷାର ମୂଳାଧାର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂଯୋଗ ସ୍ଥାପନ କରେ।
ଅନୁମାନ କରାଯାଏ ଯେ ପଶ୍ଚିମ ଘାଟ ଅଞ୍ଚଳରେ ୪,୦୦୦ ପ୍ରକାରର ଫୁଲ ଫୁଟୁଥିବା ଉଦ୍ଭିଦ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ୧,୫୦୦ ପ୍ରକାରର ଉଦ୍ଭିଦ କେବଳ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ହିଁ ଦେଖାଯାଏ (ସ୍ଥାନୀୟ ବା 'ଏଣ୍ଡେମିକ୍')। ପଶ୍ଚିମ ଘାଟରେ ମିଳୁଥିବା ପ୍ରାୟ ୬୫୦ ପ୍ରକାରର ଗଛ ମଧ୍ୟରୁ ୩୫୨ଟି (୫୪ ପ୍ରତିଶତ) କେବଳ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରଜାତି ଅଟେ। ପଶ୍ଚିମ ଘାଟ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପ୍ରାଣୀସମ୍ପଦକୁ ଆଶ୍ରୟ ପ୍ରଦାନ କରେ। ମେରୁଦଣ୍ଡୀ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ସର୍ବାଧିକ (୫୦୮ ପ୍ରଜାତି) ଅଟେ; ଏହା ପଛକୁ ମାଛ (୨୧୮), ସରୀସୃପ (୧୫୭), ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ପ୍ରାଣୀ (୧୩୭) ଏବଂ ଉଭୟଚର ପ୍ରାଣୀ (୧୨୬) ରହିଛନ୍ତି। ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରଜାତି (endemics) ଭାବରେ ସର୍ବାଧିକ ସଂଖ୍ୟା ଉଭୟଚର ପ୍ରାଣୀଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଏ (୭୮ ପ୍ରତିଶତ), ଯାହା ପଛକୁ ସରୀସୃପ (୬୨ ପ୍ରତିଶତ), ମାଛ (୫୩ ପ୍ରତିଶତ), ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ପ୍ରାଣୀ (୧୨ ପ୍ରତିଶତ) ଏବଂ ପକ୍ଷୀ (୪ ପ୍ରତିଶତ) ରହିଛନ୍ତି। ୨,୫୦୦ ରୁ ୫,୦୦୦ ମିଲିମିଟର ବର୍ଷାପାତ ହେଉଥିବା ଏହି ଅଞ୍ଚଳରୁ ଅତିକମରେ ୬୦ଟି ନଦୀର ଉତ୍ପତ୍ତି ହେବା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ନୁହେଁ। କର୍ଣ୍ଣାଟକ, ଯାହା ପଶ୍ଚିମ ଘାଟକୁ 'ପରିବେଶ-ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଅଞ୍ଚଳ' (Eco-Sensitive Area) ଭାବରେ ଘୋଷଣା କରିବାକୁ ବିରୋଧ କରୁଛି, ସେଠାରେ ପୂର୍ବରୁ ୫ଟି ବାଘ ସଂରକ୍ଷଣ କେନ୍ଦ୍ର (Tiger Reserves) ରହିଛି ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକ ସମସ୍ତ ପଶ୍ଚିମ ଘାଟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏଭଳି ସୁର କିନ୍ତୁ ଏସବୁ ଆଜି ବିପଦରେ ଅଛି... ତଥାପି, ଏହି ଜୈବ ବିବିଧତା ହଟସ୍ପଟ୍ ଦୁଃଖଦ ଭାବରେ ବିକାଶର ଅଂଶର ଆମ୍ଫିଥିଏଟର ପାଲଟିଛି ଏବଂ ସମସ୍ତ ବିକାଶ ସୂଚକାଙ୍କ ଭୁଲ ଭାବରେ ସ୍ଥାନିତ ହୋଇଛି। ଏହି ଜଙ୍ଗଲଗୁଡ଼ିକ ଭାରତୀୟ ମୌସୁମୀ ପାଇଁ ଜଳାଭଙ୍ଗୀ କ୍ଷେତ୍ର ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ଭଙ୍ଗୁର କିନ୍ତୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ଜୀବନ ରୂପଗୁଡ଼ିକୁ ଅନ୍ୟତ୍ର ପୁନଃସ୍ଥାପିତ / ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ସେମାନେ ଭୂଖଣ୍ଡ, ପରିବେଶ, ପାଣିପାଗ, ଅକ୍ଷାଂଶ ଏବଂ ଦ୍ରାଘିମା ପାଇଁ ସ୍ଥାନୀୟ। ଏହାର ଭଙ୍ଗୁରତା ଏବଂ ଅଣ-ସ୍ଥାନୀୟତାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି, ଏହି ଭଙ୍ଗୁର ପରିବେଶରେ ବିକାଶମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଦେଖିବା ଏହାକୁ ଏକ ଜୈବ ବିବିଧତା ହଟସ୍ପଟ୍ କରିଥାଏ। ଏହା ସହିତ, ଅସହଯୋଗୀ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଗୁଡ଼ିକ ଗୁରୁତର ଭାବରେ ବିଲୁପ୍ତପ୍ରାୟ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଏବଂ ବାସସ୍ଥାନକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ଭବିଷ୍ୟତର ଆଇନଗତ ଛାଡ ଖୋଜୁଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହା ରାଜନୈତିକ ସୁବିଧାର ଗନ୍ଧ ଦିଏ, ପରିବେଶଗତ ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା ଏବଂ ଯୁକ୍ତିର ଅଭାବ ରହିଛି। ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରିବାର ଗନ୍ଧ ଦିଏ।
ନିଶ୍ଚିତ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଅଂଶଗ୍ରହଣମୂଳକ ପଦ୍ଧତି ଏବଂ ଯଥୋଚିତ ପରିଶ୍ରମର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି... ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅଭ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକୁ ବିକଶିତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ କମିଟି ଗଠନ କରାଯାଇଛିଜୈବ ବିବିଧତାର 'ଜର୍ମ ପ୍ଲାଜମ୍' (ବଂଶଗତ ଉପାଦାନ) ସଂରକ୍ଷଣ ଆବଶ୍ୟକତା ସହିତ କୌଣସି ବୁଝାମଣା ନକରି ଏକ ଭାରସାମ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ସ୍ଥାୟୀ ସମାଧାନ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ସୁପାରିଶ କରାଯାଉଛି। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ରାଜନୈତିକ ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି ବିପନ୍ନ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁଙ୍କ ସଂରକ୍ଷଣ ପରିବର୍ତ୍ତେ ମନୁଷ୍ୟ-କୈନ୍ଦ୍ରିକ ଏବଂ ପଛୁଆ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦିଏ, ସେତେବେଳେ ଏହି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥିତି ଅସ୍ଥାୟୀ ହୋଇପଡ଼େ; କାରଣ ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରତି ଏଭଳି ଉଦାସୀନ ମନୋଭାବ ମନୁଷ୍ୟ-ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ସଂଘର୍ଷକୁ ବଢ଼ାଇବ ଏବଂ ମୌସୁମୀ ଜଳଧାରା ଅଞ୍ଚଳକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେବ। ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁଁ 'ଏଲ୍ ନିନୋ' (El Nino) ଚକ୍ର ଅଧିକ ତୀବ୍ର ହେଉଥିବା ବେଳେ, ପ୍ରକୃତିର କୋପର ଶିକାର ହେଉଛନ୍ତି ସାଧାରଣ ଲୋକ - ବିଶେଷକରି ସେହି ଗରିବ ଚାଷୀ, ଯିଏ ଏହି ଉପମହାଦେଶର କୋଟି କୋଟି ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଉଛନ୍ତି; ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଆଧୁନିକ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଶାସକମାନେ ଜଙ୍ଗଲ ଜଳୁଥିବା ବେଳେ କେବଳ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ଦର୍ଶକ ସାଜି ରହିଛନ୍ତି।
ବିକାଶ ନାମରେ ନିଆଯାଉଥିବା ରାଜନୈତିକ ଲାଭଦାୟକ ନିଷ୍ପତ୍ତିଗୁଡ଼ିକ - ଯେପରିକି ବୃକ୍ଷରୋପଣ, ଭିତ୍ତିଭୂମି ନିର୍ମାଣ, ବନ୍ଧ, ରାଜପଥ, ଖଣି ଖନନ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଟାୱାର (ପାଇଲନ୍) ଏବଂ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସରବରାହ କରିଡର - ସଂରକ୍ଷିତ ଜଙ୍ଗଲ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟ ଦେଇ ଯାଇଥାଏ। ଏହା ବିପନ୍ନ ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟଦାୟକ ଓ ଆଘାତଜନକ ଅଟେ; ଏବଂ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ୁଥିବା ଏହି ପ୍ରଭାବ ଭବିଷ୍ୟତରେ - ନିକଟ କିମ୍ବା ଦୂର ଭବିଷ୍ୟତରେ - କିପରି ରୂପ ନେବ, ତାହା କେହି ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ। ଆଜି କ୍ଷମତାରେ ଥିବା ରାଜନେତାମାନେ ହୁଏତ ସେତେବେଳେ କ୍ଷମତାରେ ନଥିବେ ଯେତେବେଳେ କୌଣସି 'ସ୍ଲଥ୍ ବିଅର୍' (ଭାଲୁ) ଜଙ୍ଗଲ ନିକଟରେ ରହୁଥିବା ଜଣେ ଅସହାୟ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ଆକ୍ରମଣ କରିବ, କିମ୍ବା କଫି ବଗିଚା ଭିତରେ କୌଣସି ଚାଷୀଙ୍କୁ ବିଷାକ୍ତ ସାପ କାମୁଡ଼ିବ।
ଫସଲ ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା ହାତୀ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ହୁଏତ ଫସଲ ଚାଷ ପଦ୍ଧତିରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କିମ୍ବା ମାନବ ବସତିଗୁ କଳ୍ପନା କରନ୍ତୁ ଯେ ଯଦି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ଅତି ବଡ଼ ଧରଣର ପରାମର୍ଶ ଅନୁଯାୟୀ ବନ ବିଭାଗ 'ମାଲାବାର୍ ପିଟ୍ ଭାଇପର୍' (Malabar Pit Viper) ଭଳି ଏକ ବିଷାକ୍ତ ସାପକୁ କୌଣସି ଘଞ୍ଚ ସହରାଞ୍ଚଳକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରେ, ତେବେ କ’ଣ ହେବ? ତା’ର ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳାର ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ ବିଷୟରେ କ’ଣ କୁହାଯିବ? କେବଳ ତା’ର ଶିକାର ହେଉଥିବା ପ୍ରାଣୀ ନୁହଁନ୍ତି, ବରଂ ତା’ର ଶିକାରୀ ବା ତାକୁ ଖାଉଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କ’ଣ ଭାବିବା? ସେହି ଶିକାରୀ ହେଉଛି 'କିଙ୍ଗ୍ କୋବ୍ରା' (King Cobra)। ମାଲାବାର୍ ପିଟ୍ ଭାଇପର୍ର ଶିକାରୀ (କିଙ୍ଗ୍ କୋବ୍ରା)କୁ ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ଆଣିବା ଯେଉଁଠାରେ ପିଟ୍ ଭାଇପର୍ର ନୂଆ ଘର ହୋଇଛି, ତାହା କେତେ ଯେ ଭୁଲ୍ ଏବଂ ଅସମ୍ଭବ କଥା! ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୂର୍ଖାମିପୂର୍ଣ୍ଣ!
ପରିସ୍ଥିତିରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇନାହିଁ। ଯଦି କିଛି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଛି, ତେବେ ତାହା ହେଉଛି 'ଶେଟ୍ଟିହଲ୍ଲି ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଅଭୟାରଣ୍ୟ'ର ମାନ୍ୟତା ପ୍ରତ୍ୟାହାର (denotification) କରାଯିବା। ତେବେ ବନ ବିଭାଗ କାହିଁକି ଏକ ବିଜ୍ଞାପିତ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଅଭୟାରଣ୍ୟର ମାନ୍ୟତା ପ୍ରତ୍ୟାହାର କଲା? ସେମାନେ ସହଜରେ ରାଜନେତା ଏବଂ ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଉପରେ ଦୋଷ ଲଦି ଦେବେ। "ଲିଙ୍ଗାନାମାକ୍କିର ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କୁ ୧୯୬୨ ମସିହାରେ - ଅର୍ଥାତ୍ ଡ୍ୟାମ୍ର ସ୍ଲୁଇସ୍ ଗେଟ୍ ଖୋଲାଯିବାର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ - ଶିବମୋଗା ସହର ବାହାରେ ଥିବା ଜଙ୍ଗଲରେ ଥଇଥାନ କରାଯାଇଥିଲା ବା ଛାଡ଼ି ଦିଆଯାଇଥିଲା; ବାସ୍ତବରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଗଭୀର ରାତିରେ ଏଠାକୁ ଅଣାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଭାଗ୍ୟ ଉପରେ ଛାଡ଼ି ଦିଆଯାଇଥିଲା। ପ୍ରକୃତରେ, ଶେଟ୍ଟିହଲ୍ଲି ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଅଭୟାରଣ୍ୟର କିଛି ଅଂଶ ଶିବମୋଗା ସହର ବା ଜିଲ୍ଲା ମୁଖ୍ୟାଳୟ ସୀମା ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି। ସକାଳ ହେବା ପରେ ହିଁ ସେହି ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ବିସ୍ଥାପିତ ଲୋକମାନେ ଜାଣିପାରିଲେ ଯେ ସେମାନଙ୍କୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ଛାଡ଼ି ଦିଆଯାଇଛି। ସମୟକ୍ରମେ ସେମାନେ ସେଠାରେ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ବସବାସ କଲେ, ମାଲିକାନା ସ୍ୱତ୍ୱର କାଗଜପତ୍ର ହାସଲ କଲେ ଏବଂ ନିଜ ସମ୍ପତ୍ତି ଉପରେ ଟିକସ ମଧ୍ୟ ଦେଲେ। ତେଣୁ, ସ ଏସବୁ କେବଳ ଟିକସ ଫାଙ୍କୁଥିବା କିଛି ବଡ଼ ଧରଣର ଖଣି କମ୍ପାନୀର ଅଧିକ ଲାଭ କରିବାର ଲୋଭ ଯୋଗୁଁ ଘଟିଥାଏ।
"ବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣ ଏବଂ ଖଣି ଖନନ ଭଳି ଦୁଇଟି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିକାଶମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ମୁଖ୍ୟ କ୍ଷତି ହେଉଛି ଜଙ୍ଗଲର। ଜଳମଗ୍ନ ହେବା ଏବଂ ଖଣି ଖନନ କାର୍ଯ୍ୟ ଯୋଗୁଁ ଆମେ ବହୁ ପରିମାଣର ଜଙ୍ଗଲ ହରାଇଥାଉ। ଜଙ୍ଗଲ କ୍ଷୟ ବ୍ୟତୀତ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉପରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ କଥା କହିଲେ - ଅନେକ ସମୟରେ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁଙ୍କ ଚଳପ୍ରଚଳ ବା ସେମାନଙ୍କର ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ ପଥ (ମାଇଗ୍ରେଟୋରୀ ପାଥ୍) ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥାଏ। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ସେମାନଙ୍କର ବାସସ୍ଥାନ - ବିଶେଷକରି ବିଶାଳ ବାସସ୍ଥାନ - ଖଣ୍ଡବିଖଣ୍ଡିତ ହୋଇଯାଏ। ମୂଳତଃ ସେମାନଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନର ନିରନ୍ତରତା ଭାଙ୍ଗିଯାଏ। ଏହା ଫଳରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ଅଲଗା ହୋଇଯାଆନ୍ତି ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ତରରେ 'ଇନ୍ବ୍ରିଡିଂ' (ନିକଟ ସମ୍ପର୍କୀୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଜନନ) ପ୍ରକ୍ରିୟା ଘଟେ; ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯୋଗୁଁ କିଛି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ପ୍ରଜାତି ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ତରରେ ବିଲୁପ୍ତ ହୋଇଯାଆନ୍ତି।"
Comments
Post a Comment