মিডৱিক মিউজিংছ ৪১, ১৬.০৯.২০২৬

 CITES আইন ভংগত অধিক চৰ্চা, ভাৰতত # UNCBD COP 17 Curtain raiser

মালিনী শংকৰৰ দ্বাৰা

ডিজিটেল ডিচকোৰ্চ

যোৱা সপ্তাহত অনুমানিকভাৱে বৰ্নিও / মালয়েছিয়া বা ইণ্ডোনেছিয়াৰ পৰা পৰিত্যক্ত সৰবৰাহৰ অৰংগুটান আৱিষ্কাৰ আৰু উদ্ধাৰে ডাঙৰ বাতৰিৰ শিৰোনাম দখল কৰিছিল। পূব এছিয়াৰ পৰা হাজাৰ হাজাৰ কিলোমিটাৰ দূৰত্বৰ পৰা তেওঁলোকক সৰবৰাহ কৰা বুলি চিঞৰি আছিল নিউজ এংকৰসকলে। সেইটোৱেই এটা আমোদজনক খবৰ আছিল কাৰণ তেওঁলোকে তথাকথিত এংকৰসকলে স্পষ্টভাৱে নাজানিছিল যে অৰেংগুটানসকল সঠিকভাৱে ক’ৰ পৰা আহিছে, আৰু বাতৰিৰ এংকৰসকলে নিশ্চিতভাৱে নাজানিছিল যে আচৰিত হৈ পৰা দিশহাৰা কেঁচুৱা অৰেংবোৰে হয়তো কিমান ‘হাজাৰ হাজাৰ’ কিলোমিটাৰ দূৰত্বৰ পৰা শ্বাসৰুদ্ধকৰ পৰিস্থিতিত যাত্ৰা কৰিছিল।

এছিয়াৰ অৰেংগুটান আফ্ৰিকাৰ ধূসৰ আৰু ৰূপালী বেক গৰিলাৰ সৈতে মিল খায়। বাহাছা ভাষাত অৰংগুটান শব্দটোৰ মোটামুটি অনুবাদ হৈছে থলুৱা বান্দৰ ‘এছিয়াৰ’।

কেৱল অৰেংগুটানৰ দৰে কাৰিজমাটিক স্তন্যপায়ী প্ৰাণীই নহয় হাতী, বাঘ, নাহৰফুটুকী, তুষাৰ নাহৰফুটুকী, ময়ুৰ, ককাটু, সকলো ধৰণৰ ভালুক, স্পটেড হৰিণ, মেক’, ষ্টাৰ্ট কচ্ছপ, আনকি পাইথন, আৰু অন্যান্য (বিষহীন) ব’য়াৰ দৰে চৰাই পোহনীয়া জন্তুৰ ব্যৱসায়ৰ বলি আৰু দুৰ্বল, এইদৰে বন্যপ্ৰাণীৰ পৰা জব্দ হয়।

তেনে বিষয়ৰ বিষয়ে জ্ঞান থকা কৰ্মীসকলে কয় যে “বন্য বাসস্থানৰ পৰা এনে অৰেংগুটানৰ দৰে দুৰ্বল কেঁচুৱাক গাখীৰ এৰি দিয়াটোৱেই হৈছে দুৰ্নীতিগ্ৰস্ত সীমান্ত টহলদাৰী আৰু শুল্ক বিভাগৰ বিষয়াৰ সৈতে সহযোগিতাত চোৰাংচোৱাকৈ লৈ যোৱা আৰু শ্বাসৰুদ্ধকৰ পাত্ৰত সমগ্ৰ বিশ্বতে পৰিবহণ কৰা

অন্ততঃ এই ক্ষেত্ৰত সৰবৰাহ কৰা বিপন্ন এছিয়ান বান্দৰবোৰক নিৰাপদে উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল। বেছিভাগ সময়তে কাৰিজমাটিক স্তন্যপায়ী আৰু ধুনীয়া চৰাইবোৰ চাৰ্কাছ কোম্পানী, ব্যক্তিগত অবৈধ চিৰিয়াখানা আৰু বন্যপ্ৰাণী পুনৰ্বাসন কেন্দ্ৰত উপনীত হোৱা বা অবৈধ পোহনীয়া জন্তুৰ ব্যৱসায়ৰ বলি হোৱাৰ নিয়তি। তদন্ত এতিয়াও চলি আছে যদিও ইয়াৰ দ্বাৰা এনে নিৰীহ জীৱ ক্ৰয়ৰ নিৰ্দেশ দিয়াসকলক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হ’ব বুলি আশা কৰা হৈছে। কিছু আঞ্চলিক চেনেলে ১৪ ছেপ্টেম্বৰ সোমবাৰে বাতৰি প্ৰকাশ কৰিছিল যে অপহৃত বা সৰবৰাহ কৰা অৰাংগ-উটান কেঁচুৱাকেইটা চুবুৰীয়া ৰাষ্ট্ৰ পশ্চিম বংগৰ দীঘাৰ এখন হোটেললৈ যোৱাৰ পথত (যিখন বালাসোৰৰ পৰা বেছি দূৰত নহয় য’ত কেঁচুৱা অৰাং-উটানক পৰিত্যক্ত অৱস্থাত উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল)। চোৰাং চিকাৰ আৰু বন্যপ্ৰাণী অপৰাধ / সৰবৰাহৰ প্ৰতিৰোধৰ ক্ষেত্ৰত কাম কৰা লোকসকলে কয় যে বন্যপ্ৰাণীৰ ব্যৱসায়ৰ বহু স্তৰ আছে। যদিও এইটো প্ৰতিষ্ঠা কৰিব পৰা যায় যে পশ্চিম বংগৰ দীঘাত থকা হোটেল মালিকৰ জিম্মালৈ গৈ আছিল, তথাপিও ব্যক্তিজনে সকলো মালিকীস্বত্ব অস্বীকাৰ কৰিব পাৰে আৰু ই অমুকজনৰ নিৰ্দেশত কৰা হৈছে। যিহেতু নগদ ধনেই হাত বিনিময় কৰে আৰু ডিজিটেল ধনৰ ট্ৰেইল নাই গতিকে বন্যপ্ৰাণী বাণিজ্যৰ কিংপিনবোৰ ধৰি ৰখাটো প্ৰায় অসম্ভৱ।

যিসকলে প্ৰকৃততে সৰবৰাহ কৰা গেম ক্ৰয় কৰে হয়তো বন্যপ্ৰাণী অপৰাধৰ ৯ম বা দশম আঙঠি। বন্যপ্ৰাণী(সমূহ) ধৰি ৰখা চোৰাংচিকাৰীসকলে ইয়াক অধিগ্ৰহণৰ বাবে ধন দিয়া ব্যক্তিজনৰ সৈতে অৱতৰণ কৰাৰ আগতে পাঁচৰ পৰা ছটা আঙঠিত মানুহলৈ প্ৰেৰণ কৰে।

যি মুহূৰ্তত ‘বিদেশী’ – বা অথলুৱা বন্যপ্ৰাণী ভাৰতত জব্দ কৰা হয় ইয়াৰ সংৰক্ষণ। গতিকে এতিয়ালৈকে জব্দ কৰা বন্যপ্ৰাণী নিষিদ্ধ সামগ্ৰী ওড়িশাৰ নন্দনকন্নন চিৰিয়াখানাত ভাৰতীয় চিৰিয়াখানা কৰ্তৃপক্ষৰ জিম্মাত আছে। কেঁচুৱাবোৰ সুস্থিৰ হোৱাৰ পিছত আৰু ডি এন এ নমুনা সংগ্ৰহৰ জৰিয়তে জেনেটিক ট্ৰেচিং কৰাৰ পিছত ই চি আই টি ই এছৰ তত্বাৱধানৰ সৈতে ইণ্ডোনেছিয়ালৈ যাব লাগে, য’ত আশাকৰোঁ বিজ্ঞানীসকলে লট কেঁচুৱা অৰেংগুটানক তেওঁলোকৰ ওচৰৰ বনঘৰলৈ পুনৰ পৰিচয় কৰাই দিব পাৰিব, এই আশাৰে যে তেওঁলোকৰ মাতৃয়ে তেওঁলোকৰ হেৰুৱা কেঁচুৱাবোৰৰ সৈতে পুনৰ মিলিত হ’ব। তেতিয়ালৈকে সকলো বন্যপ্ৰাণী প্ৰেমীয়ে উশাহ বন্ধ কৰি ৰাখিছে। কিন্তু এনে ক্ষেত্ৰত এতিয়ালৈকে ভাৰতৰ বিষয়াসকলে ক’ব যে ভাৰতীয় বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণ আইন বিদেশী বন্যপ্ৰাণীৰ ক্ষেত্ৰত নহয় ভাৰতীয় বন্যপ্ৰাণীৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য। যি মুহূৰ্তত ভাৰতীয় বন্যপ্ৰাণীৰ এজন বিষয়াই ইয়াক বিদেশী বন্যপ্ৰাণী / অথলুৱা বন্যপ্ৰাণী বুলি ঘোষণা কৰে... বন্যপ্ৰাণী ‘অনাথ আশ্ৰম’ৰ বাবে ইয়াক ক্ৰয় কৰাটো বৈধ হৈ পৰে। তেতিয়া হয় বন্তৰা বা গণপতি সত্তীতানন্দ আশ্ৰমৰ বন্যপ্ৰাণী অনাথ আশ্ৰম বা মাদ্ৰাজ কুমিৰ ট্ৰাষ্ট বেংকে সেইবোৰ অধিগ্ৰহণ কৰিব। Atleast MCBT ৰ নট ফৰ প্ৰফিট আইনী মৰ্যাদা আছে। কিন্তু ভান্টাৰা হৈছে এখন ব্যক্তিগত চিৰিয়াখানা য’ত বন্যপ্ৰাণীবোৰে ‘প্ৰদৰ্শনী’ হিচাপে কাম কৰে য’ত চিৰিয়াখানাখনে জীৱৰূপ প্ৰদৰ্শন কৰি ধন ঘটায়। দ্বিতীয়টো মহীশূৰৰ ওচৰৰ গণপতি সত্তীতানন্দ আশ্ৰমত তেওঁলোকৰ জিম্মাত আছে ৰঙীন মকাউৰ গোটেই ৰেপাৰ্টৰী। নিশ্চিতভাৱে ভান্টাৰাত বন্যপ্ৰাণীৰ চিকিৎসালয় আছে, আৰু আহত বন্যপ্ৰাণীয়ে চিকিৎসা সেৱা লাভ কৰে। কিন্তু তেওঁলোকৰ ওচৰত CITES প্ৰমাণপত্ৰ উপলব্ধ নেকি আৰু চিকিৎসা সেৱাৰ পিছত আঘাতপ্ৰাপ্ত বন্যপ্ৰাণীক তেওঁলোকৰ প্ৰান্তৰ অঞ্চললৈ মুকলি কৰি দিছে নেকি, য’ৰ পৰা তেওঁলোকক পোৱা গৈছিল সেয়া এতিয়াও স্পষ্ট হোৱা নাই। এই দুটা ক্ষেত্ৰত ৰাজহুৱা নথিপত্ৰৰ প্ৰয়োজন।

মহীশূৰৰ ওচৰৰ গণপতি সত্তীতানন্দ আশ্ৰমৰ কথা ক’বলৈ গ’লে অবৈধভাৱে ৰখা মাকাউক অভিযান চলাই মুক্ত কৰিবলৈ অহা বন বিষয়াসকলক উৎকোচ দিয়াটো কিমান সহজ আছিল, সেই বিষয়ে অধিক প্ৰচাৰ কৰা হ’ল।

ভাৰতীয় বন্যপ্ৰাণী বিষয়াসকলে ঘোষণা কৰিছিল যে অনা-থলুৱা বন্যপ্ৰাণীসমূহ ভাৰতীয় বন্যপ্ৰাণী আইন / বন বিভাগৰ সুৰক্ষাৰ অধীনত নাই আৰু lo behold ব্যক্তিগত নাগৰিক / বাণিজ্যিক চিৰিয়াখানা আদিক আইনগতভাৱে অনা-থলুৱা বন্যপ্ৰাণী যেনে Macaws, Cockatoos, Orangutans, Snow Leopards etc আৰু সেইটোৰ ওপৰত টকা উপাৰ্জন কৰক।

ইয়াৰ দ্বাৰা CITES আইনত থকা খালী ঠাইবোৰলৈ আঙুলিয়াই দিয়া হৈছে। ভাৰতীয় বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষা আইন ১৯৭২ৰ এই উলংঘাৰ বাবেই CITES বা বিপন্ন প্ৰজাতিৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্যৰ চুক্তিখন অধিক কাৰ্যকৰী কৰা হৈছিল।কিন্তু ভাৰতে ২০২২ চনত বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষা আইন ১৯৭২ৰ প্ৰাসংগিক ধাৰাসমূহ সংশোধন কৰিছে।জব্দ, জব্দ, অপৰাধ, শাস্তি আৰু বলবৎকৰণ সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন বিধান সংশোধন কৰা হৈছিল। ২০২২ চনৰ আইনখনে এতিয়া আমদানিকৃত / বিদেশী বন্যপ্ৰাণীক শ্ৰেণীভুক্ত কৰিছে – উদাহৰণস্বৰূপে তৎক্ষণাত বেবী অৰেংগুটানক ৰয়েল বেংগল টাইগাৰ, স্নো লিঅ’পাৰ্ড, ময়ুৰ বা কুমিৰৰ সমপৰ্যায়ৰ তফছিল ১ প্ৰাণী হিচাপে।

কেৱল সৰবৰাহ হোৱা ওৰাঙৰ জেনেটিক পুল বিচাৰি উলিওৱাটোৱেই নহয় তদন্তৰ প্ৰয়োজন। ৰেকেটটো বুজিবলৈ শুল্ক বিষয়া, বন্যপ্ৰাণী বিজ্ঞানী, এন জি অ’ আৰু ব্যৱসায়ী নৌসেনাৰ ক্ৰুৰ সৈতে কথা পাতিলোঁ। যিটো ওলাইছে সেয়া হৈছে বিন্দুবিহীন এখন ধুমুহাময় ছবি।

সম্ভাৱনা ১: মাছ ধৰা ট্ৰলাৰত জাননী নিদিয়াকৈ আহিছিল আৰু শুল্ক বিভাগৰ মেৰিন কৰ্পে ধৰিছিল আৰু এই আশাত কোনোবা বেচৰকাৰী সংস্থাক গতাই দিছিল যে শুল্ক বিভাগৰ বিষয়াসকলে বিদেশী বন্যপ্ৰাণীৰ যত্ন লোৱাৰ বোজা নপৰে।

সম্ভাৱনা ২: ওডিছাৰ উপকূলত মাছ ধৰা ট্ৰলাৰক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সৰবৰাহকাৰীয়ে ভংগুৰ কাৰ্গো গতাই দিছিল। 

সম্ভাৱনা ৩: ব্যৱসায়ী নৌসেনাৰ ক্ৰু বা তেওঁলোকৰ লেণ্ডলাবাৰ কৰ্মচাৰীসকলে অন্ধকাৰ অদৃশ্য ষড়যন্ত্ৰমূলক বৃত্তত বেক চেনেল সংযোগ হিচাপে কাম কৰিব পাৰে আৰু সকলো পৰামৰ্শই ব্যক্তিগতভাৱে পৰিচালিত চিৰিয়াখানাৰ দিশলৈ আঙুলিয়াই দিব পাৰে যিয়ে ৰাজনৈতিক পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰে কিন্তু কোনো CITES প্ৰমাণপত্ৰ নাই।

সম্ভাৱনা ৪: পূব দিশৰ স্থল সীমাৰেখাবোৰেই অত্যন্ত ছিদ্ৰযুক্ত। এই শিশু অৰেংগুটান হয়তো মালয়েছিয়ান বোৰ্নিও, জাভা, সুমাট্ৰা, / মালয়েছিয়া, লাওছৰ পৰা, আৰু ম্যানমাৰ নাগালেণ্ড, মণিপুৰ, মেঘালয়, বাংলাদেশৰ মাজেৰে স্থলপথত ভ্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা আছে.... কিন্তু তেতিয়া তাৰ অৰ্থ হ’ব দীঘাত বংগৰ হোটেলখন এটা গন্তব্যস্থান নাছিল...

যেতিয়া অপৰাধমূলক অভিযোগে এতিয়াও কাৰো ওপৰত আঙুলি টোৱাই নাই তেতিয়া জল্পনা-কল্পনা বা সংবাদ মাধ্যমৰ বিচাৰ চলোৱাৰ কোনো লাভ নাই। প্ৰাসংগিক আইনসমূহ ব্ৰেইড আপ কৰিব লাগিব, দোষী ধৰিব লাগিব n বিচাৰ কৰিব লাগিব, pre lw হিচাপে শাস্তি দিব লাগিব আৰু দোষীক যথেষ্ট প্ৰচাৰ কৰিব লাগে।