ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ತಾಣವಾಗಿರುವ (Biodiversity Hotspot) ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸದಿರುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಅವಿವೇಕದ ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.
ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ (ಕರ್ನಾಟಕದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಭಾಗವನ್ನು) 'ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯ'ವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲು ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಸಮಿತಿಯು ನೀಡಿದ್ದ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ದೊಡ್ಡ ತಪ್ಪನ್ನೇ ಮಾಡಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಒಂದು ವರ್ಷದ ಕಾಲಾವಕಾಶವನ್ನು ಕೋರಿದ್ದರೂ, ಇದರಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಅಥವಾ ಅವಸರದ ನಿರ್ಧಾರದ (ad-hocism) ಛಾಯೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ, ಜನರ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರಲು ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕತ್ವವು ಸಿದ್ಧವಿಲ್ಲದಂತಿದೆ. ಹೀಗೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಸರ್ಕಾರವು ಜೀವಜಾಲ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ – ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಬದುಕಲು ಅವರಿಗೂ ಇದೇ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳು, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು, ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು, ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು, ತೋಟಗಳು ಹಾಗೂ ಶಾಲೆ-ಕಾಲೇಜುಗಳಂತಹ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಭೂಮಿಯು ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೇ ಸಿಗುತ್ತಿದೆ. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ 'ಗೋದಾವರ್ಮನ್ ವರ್ಸಸ್ ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ' ಪ್ರಕರಣದ ತೀರ್ಪು (SC AIR 302/95), ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯೇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯಂತ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತ್ತು; ಇದರಲ್ಲಿ 'ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶ' ಮತ್ತು 'ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು' ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ನಿಘಂಟಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿಯೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 2011ರಲ್ಲಿ, ಬಿ.ಎಸ್. ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ ನೇತೃತ್ವದ ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರವು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋದ 'ವಿಶ್ವ ಜೈವಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ'ವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತ್ತು. ಇದೀಗ 2026ರಲ್ಲಿ, ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (INC) ಸರ್ಕಾರವು, ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಭಾಗವನ್ನು ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲು ಒಂದು ವರ್ಷದ ಕಾಲಾವಕಾಶ ಕೋರುವ ಮೂಲಕ ಆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದೆ. ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಅಸಹಾಯಕ ಅರಣ್ಯ ನಿವಾಸಿಗಳ ಜೀವನಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಬದಲು, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯವೆಂದು ಘೋಷಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವ ಈ ಹಿನ್ನಡೆಯ ಕ್ರಮವು ಅವರ ಬಡತನವನ್ನೇ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ.
ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು 'ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ತಾಣ' (Biodiversity Hotspot) ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಪರಿಸರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಅಪಾರ ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಮಾತ್ರವೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ (endemism) ಅವು ಅಳಿವಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಭಾರತದ ವಿಶಾಲ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟ ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಮತ್ತು ಹೆಮ್ಮೆಯ ತಾಣವಾಗಿವೆ. ಈ ಅರಣ್ಯಗಳು ನಿರ್ಣಾಯಕ ನೈಋತ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಮಳೆಗಾಗಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಕೇವಲ ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಕುಲವನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಜೀವಜಾಲದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಈ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ತಾಣವು ಉಪಖಂಡದ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವರಾಶಿಗಳ ತಳಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲದ (germ plasm) ಆಗರವಾಗಿದೆ; ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಇದು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಹಾಗೂ ಕೃಷಿ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಭದ್ರತೆಯ ಮೂಲಗಳ ನಡುವಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿದೆ.
ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಸಾವಿರ ಜಾತಿಯ ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳಿವೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 1,500 ಜಾತಿಗಳು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುವಂತಹವು (ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳು). ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಸುಮಾರು 650 ಜಾತಿಯ ಮರಗಳಲ್ಲಿ, 352 (ಶೇ. 54) ಜಾತಿಗಳು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಕುಲಕ್ಕೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿವೆ. ಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿ, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಪಕ್ಷಿಗಳು (508 ಪ್ರಭೇದಗಳು) ಹೊಂದಿವೆ; ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳು (218), ಸರೀಸೃಪಗಳು (157), ಸಸ್ತನಿಗಳು (137) ಮತ್ತು ಉಭಯಚರಗಳು (126) ಇವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳ (endemics) ಗರಿಷ್ಠ ಪ್ರಮಾಣವು ಉಭಯಚರಗಳಲ್ಲಿ (ಶೇ. 78) ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸರೀಸೃಪಗಳು (ಶೇ. 62), ಮೀನುಗಳು (ಶೇ. 53), ಸಸ್ತನಿಗಳು (ಶೇ. 12) ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳು (ಶೇ. 4) ಇವೆ. 2,500 ರಿಂದ 5,000 ಮಿಲಿಮೀಟರ್‌ವರೆಗಿನ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 60 ನದಿಗಳು ಉಗಮಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನಲ್ಲ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು 'ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯ'ವೆಂದು ಘೋಷಿಸುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯವು, ಈಗಾಗಲೇ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವ 5 ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಇಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಅಥವಾ ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಗೆ ತೆರೆದಿಡುವುದು ಕೇವಲ ಅಪರಾಧವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಮಾನವಕುಲಕ್ಕೆ ಗಂಭೀರ ಅಪಾಯವನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡುವಂತಹದ್ದಾಗಿದೆ.
ಆದರೆ ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅಪಾಯದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿವೆ... ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಈ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ತಾಣವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯವಾಸಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವು ಬೀರುವ ಅವಿವೇಕದ ಪರಿಣಾಮಗಳ ರಂಗಸ್ಥಳವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿ (ಒಂದೇ ಕಡೆ) ಬದುಕಬೇಕಾದ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದು, ರಾಜ್ಯವು ಒದಗಿಸುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಘನತೆಯ ಜೀವನ ನಡೆಸುವಂತಾಗಲು ಅರಣ್ಯವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಇದು ಸೂಕ್ತ ಸಮಯವಾಗಿದೆ.
ಈ ಅರಣ್ಯಗಳು ಭಾರತೀಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಮಳೆಗಾಗಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ 60ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನದಿಗಳು ಉಗಮಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇಂದು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅಪಾಯದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿವೆ... ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಈ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ತಾಣವು (biodiversity hotspot) ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳ ತಪ್ಪು ಸ್ಥಳನಿರ್ಧಾರದಿಂದಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ರಂಗಸ್ಥಳವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಅರಣ್ಯಗಳು ಭಾರತೀಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಮಳೆಗಾಗಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹಾಗೂ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಜೀವಸಂಕುಲಗಳನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭೂಪ್ರದೇಶ, ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಹವಾಮಾನ ಹಾಗೂ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ (ಅಕ್ಷಾಂಶ-ರೇಖಾಂಶಗಳಿಗೆ) ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾದವು (ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳು). ಈ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ, ಇಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ತೀವ್ರ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಸಹಕರಿಸದಿರುವುದು ಹಾಗೂ ಕಾನೂನು ವಿನಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ಕೋರುವುದು ರಾಜಕೀಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಸಂವೇದನೆ ಅಥವಾ ತಾರ್ಕಿಕತೆಯ ಕೊರತೆಯಿದೆ. ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವಂತಿದೆ.
ನಿಜ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ ಪರಿಶೀಲನೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ... ಹೀಗಾಗಿ, ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಒಂದು ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿ ಪ್ಲಾಸ್ಮ್ ಅನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೆ ಉತ್ತಮ ಸಮತೋಲನ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಶಿಫಾರಸುಗಳು. ಆದರೆ ರಾಜಕೀಯ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿಯು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಹಿಂಜರಿತದ ಮಾನವಕೇಂದ್ರಿತ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದರಿಂದ, ಬೈನರಿಗಳು ಸಮರ್ಥನೀಯವಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಈ ರೀತಿಯ ನಿರ್ದಯ ಮನೋಭಾವವು ಮಾನವ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಶಾಶ್ವತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಳೆಗಾಲದ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯು ಎಲ್ ನಿನೋ ಚಕ್ರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೆರಳಿಸುವುದರಿಂದ, ಪ್ರಕೃತಿ ಮಾತೆಯ ಕೋಪವನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾದವರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯ, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಉಪಖಂಡದ ಶತಕೋಟಿ ಬೆಸ ಜನರಿಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾದ ಬಡ ರೈತ, ಆದರೆ ನವದ ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಅವತಾರಗಳು ಕಾಡುಗಳು ಉರಿಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಪಿಟೀಲು ಹೊಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ.
ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಂತಹ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ನಿರ್ಧಾರಗಳು: ತೋಟಗಳು, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು, ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು, ಗಣಿಗಳು, ಪೈಲನ್‌ಗಳು, ಸಂರಕ್ಷಿತ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜು ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳು. ಇದು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಆಘಾತಕಾರಿಯಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಈ ಆಘಾತವು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ - ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ದೂರದವರೆಗೆ. ಇಂದು ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ದುರದೃಷ್ಟಕರ ಹಳ್ಳಿಗನ ಮೇಲೆ ಸೋಮಾರಿ ಕರಡಿ ಭೀಕರವಾಗಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ ದಿನ ಅಥವಾ ಕಾಫಿ ತೋಟದೊಳಗೆ ವಿಷಪೂರಿತ ಹಾವು ರೈತನನ್ನು ಕಚ್ಚಿದ ದಿನ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಾನ ಅಥವಾ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು.
ಬೆಳೆಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಆನೆಗಳು ಬೆಳೆ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಅಥವಾ ಮಾನವ ವಸಾಹತುಗಳ ಸಗಟು ಸ್ಥಳಾಂತರಕ್ಕೆ ಕರೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾದ ಸ್ಫೋಟಕಗಳು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಗೂಡುಕಟ್ಟುವ / ವನ್ಯಜೀವಿಗಳಿಗೆ ತುಂಬಾ ಹಾನಿಕಾರಕವಾಗಿದೆ. - ಇದು ಪ್ರಚೋದನಕಾರಿ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದೆ.
ಭಾರತೀಯ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಈ ಕಾಡುಗಳು ಮೂಲವಾಗಿದೆ. 2003 ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಸಾರಕ ಡಿಡಬ್ಲ್ಯೂ ರೇಡಿಯೊಗೆ ನಾನು ಒಂದು ಕಥೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಶೆಟ್ಟಿಹಳ್ಳಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ನನಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು, “ಲಿಂಗನಮಕ್ಕಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು / ಶರಾವತಿ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ನಂತರ ನಮ್ಮನ್ನು ಈ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ವಸತಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ನಮಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಭೂ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ನಮಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಭೂ ಮಾಲೀಕತ್ವ ದಾಖಲೆಗಳಿವೆ; ನಾವು ಈಗ ಇಲ್ಲಿ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸುವ ನಾಗರಿಕರಾಗಿದ್ದೇವೆ, ನಾವು ಮತ್ತೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಆಡಳಿತವು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಬೇಕು ಅಥವಾ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಡಿನೋಟಿಫೈ ಮಾಡಬೇಕು. ತುಂಬಾ ಕೆಟ್ಟದು”.
ಅವರ ಭವ್ಯವಾದ ಶಿಫಾರಸುಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು 'ಮಲಬಾರ್ ಪಿಟ್ ವೈಪರ್'ನಂತಹ ವಿಷಕಾರಿ ಹಾವನ್ನು ದಟ್ಟವಾದ ನಗರ ಪ್ರದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಆಗ ಅದರ ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯ (food chain) ವಿಷಯವೇನು? ಕೇವಲ ಅದರ ಬೇಟೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ... ಮಲಬಾರ್ ಪಿಟ್ ವೈಪರ್‌ಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಪರಭಕ್ಷಕಗಳ (predators) ಕಥೆಯೇನು? ಅಂತಹ ಪರಭಕ್ಷಕವೆಂದರೆ 'ಕಿಂಗ್ ಕೋಬ್ರಾ' (ರಾಜ ನಾಗರಹಾವು). ಪಿಟ್ ವೈಪರ್‌ನ ಹೊಸ ನೆಲೆಯಾಗಿರುವ ಜನನಿಬಿಡ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಅದರ ಪರಭಕ್ಷಕವಾದ ಕಿಂಗ್ ಕೋಬ್ರಾವನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದು ಎಷ್ಟು ತಪ್ಪು ಮತ್ತು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಕೆಲಸ! ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೂರ್ಖತನದ ನಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ!
ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಏನೂ ಬದಲಾಗಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿರುವುದಾದರೂ ಏನಾದರೂ ಇದ್ದರೆ, ಅದು ಶೆಟ್ಟಿಹಳ್ಳಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮದ ಅಧಿಸೂಚನೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿರುವುದು (denotification) ಮಾತ್ರ. ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯು ಅಧಿಸೂಚಿತ ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಏಕೆ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು? ಇದಕ್ಕೆ ಅವರು ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ನಿವೃತ್ತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗೂಬೆ ಕೂರಿಸುತ್ತಾರೆ. "ಲಿಂಗನಮಕ್ಕಿ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಲೂಯಿಸ್ ಗೇಟ್‌ಗಳನ್ನು (ನೀರು ಹೊರಬಿಡುವ ಬಾಗಿಲುಗಳು) ತೆರೆಯುವ ಹಿಂದಿನ ದಿನ, ಅಂದರೆ 1962ರಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರನ್ನು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಪಟ್ಟಣದ ಹೊರಗಿನ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಂದು ನೆಲೆಸುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಿಗೆ ತಂದು ಬಿಡಲಾಯಿತು; ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆತಂದು ಅವರ ಪಾಡಿಗೆ ಬಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಶೆಟ್ಟಿಹಳ್ಳಿ ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮವು ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಪಟ್ಟಣ ಅಥವಾ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರದ ಭಾಗಗಳನ್ನೇ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಮುಂಜಾನೆ ಬೆಳಕು ಹರಿದ ಮೇಲಷ್ಟೇ, ಅಸಹಾಯಕ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ಜನರಿಗೆ ತಾವು ಅರಣ್ಯದ ನಡುವೆ ಬಂದು ಬಿದ್ದಿರುವುದು ಅರಿವಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅವರು ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು, ಆಸ್ತಿ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಆಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ತೆರಿಗೆಯನ್ನೂ ಪಾವತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಅಧಿಸೂಚಿತ ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮದ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವುದೊಂದೇ ಏಕೈಕ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿತ್ತು." ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಧೋರಣೆ ಎಷ್ಟಿತ್ತೆಂದರೆ, ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ದಾಳಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವಿಲ್ಲದೆ ಅರಣ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನೇ ಅವರು ಲೇವಡಿ ಮಾಡಿದರು.
ಅಧಿಸೂಚನೆ ರದ್ದುಗೊಂಡ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ವಲಯಗಳು, ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಹಾಗೂ ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುವಂತಹ ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಹೆದ್ದಾರಿ ನಿರ್ಮಾಣದಂತಹ ಅರಣ್ಯೇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಆವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿದಾಗ, ಜಿಂಕೆ ಅಥವಾ ಆನೆಗಳಂತಹ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಿಂಡುಗಳು ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಆಘಾತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಆಘಾತವು ಒಂದು ಕಡೆ ಮಾನವ-ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಉಲ್ಬಣಗೊಳಿಸಿದರೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಅರಣ್ಯದೊಳಗೇ ಹಿಂಡುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹಿಂಡುಗಳಲ್ಲಿ 'ಇನ್‌ಬ್ರೀಡಿಂಗ್'ಗೆ (ಒಂದೇ ಗುಂಪಿನೊಳಗಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ) ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು, ಲಿಂಗಾನುಪಾತವನ್ನು ಏರುಪೇರು ಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಜೀನ್ ಪೂಲ್ (ತಳಿ ವೈವಿಧ್ಯದ ಸಂಗ್ರಹ) ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿ, ಮಧ್ಯಮ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಕುಲದ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಬಹುದು. ತೆರಿಗೆ ವಂಚಿಸುವ ಬೃಹತ್ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಗುಂಪು ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯನ್ನೂ ಮೀರಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣದ ಆಸೆ ಪಟ್ಟಿದ್ದೇ ಇದಕ್ಕೆಲ್ಲ ಕಾರಣ. ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ, ಇದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ನಷ್ಟವೆಂದರೆ ಅರಣ್ಯದ ನಾಶ. ಜಲಾವೃತವಾಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗಾಗಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅಗೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ ನಾವು ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಅರಣ್ಯದ ನಷ್ಟದ ಹೊರತಾಗಿ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಣಾಮವೇನೆಂದರೆ, ಅನೇಕ ಬಾರಿ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಸಂಚಾರ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಲಸೆಯ ಹಾದಿಗಳು ತಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವುಗಳ ವಿಶಾಲವಾದ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವು ಛಿದ್ರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ನಿರಂತರತೆಯು ಕಡಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ 'ಇನ್‌ಬ್ರೀಡಿಂಗ್' (ಒಂದೇ ಗುಂಪಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ) ನಡೆಯಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸ್ವಭಾವದ ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಅಳಿದುಹೋಗಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
Comments
Post a Comment