మిడ్‌వీక్ మ్యూజింగ్స్ 41, 16.09.2026

భారతదేశంలో CITES చట్టాల ఉల్లంఘనలే ఎక్కువగా ఉన్నాయి # UNCBD COP 17 కర్టెన్ రైజర్

మాలినీ శంకర్ ద్వారా

డిజిటల్ డిస్కోర్స్

బహుశా బోర్నియో / మలేషియా లేదా ఇండోనేషియా నుండి అక్రమంగా రవాణా చేయబడి, వదిలివేయబడిన ఒరాంగుటాన్‌లను కనుగొని, రక్షించడం గత వారం పెద్ద వార్తా శీర్షికలను సృష్టించింది. తూర్పు ఆసియా నుండి వేల కిలోమీటర్ల దూరం నుండి వాటిని అక్రమంగా రవాణా చేశారని న్యూస్ యాంకర్లు అరిచారు. అదే హాస్యాస్పదమైన వార్తగా మారింది, ఎందుకంటే ఆ యాంకర్లకు ఒరాంగుటాన్‌లు సరిగ్గా ఎక్కడి నుండి వస్తాయో స్పష్టంగా తెలియదు. అంతేకాక, ఊపిరాడక సతమతమవుతున్న ఆ భయపడిన, దిక్కుతోచని ఒరాంగుటాన్ పిల్లలు ఎన్ని 'వేల' కిలోమీటర్లు ప్రయాణించి ఉంటాయో ఆ న్యూస్ యాంకర్లకు ఖచ్చితంగా తెలియదు.

ఆసియాలోని ఒరాంగుటాన్‌లు, ఆఫ్రికాలోని గ్రే మరియు సిల్వర్‌బ్యాక్ గొరిల్లాల వంటివి. ఇండోనేషియన్ భాషలో ఒరాంగుటాన్ అనే పదానికి సుమారుగా 'ఆసియాకు చెందిన' స్థానిక కోతి అని అర్థం.

ఒరాంగుటాన్‌ల వంటి ఆకర్షణీయమైన క్షీరదాలు మాత్రమే కాకుండా ఏనుగులు, పులులు, చిరుతపులులు, మంచు చిరుతపులులు, నెమళ్లు, కాకాటూల వంటి పక్షులు, అన్ని రకాల ఎలుగుబంట్లు, మచ్చల జింకలు, మకావ్ చిలుకలు, స్టార్ తాబేళ్లు, కొండచిలువలు మరియు ఇతర (విషరహిత) బోవాలు కూడా పెంపుడు జంతువుల వ్యాపారానికి గురవుతున్నాయి, తద్వారా అడవుల నుండి వాటిని స్వాధీనం చేసుకుంటున్నారు. ఇలాంటి విషయాలపై అవగాహన ఉన్న కార్యకర్తలు చెబుతున్నదేమిటంటే, "అవినీతిపరులైన సరిహద్దు గస్తీ దళాలు మరియు కస్టమ్స్ అధికారుల కుమ్మక్కుతో, ఒరాంగుటాన్‌ల వంటి బలహీనమైన పిల్లలను వాటి సహజ ఆవాసాల నుండి వేరు చేసి, అక్రమంగా రవాణా చేసి, ఊపిరాడకుండా చేసే కంటైనర్లలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా తరలించడమే వీరి కార్యవిధానం. ఈ నెల ఒడిశాలో జరిగిన ఒరాంగుటాన్ ఘటనలో దోషులుగా తేలిన వారిలాంటి అక్రమ రవాణాదారులు, పట్టుబడగానే తమ పిల్లలను వదిలేస్తారు."

కనీసం ఈ సందర్భంలోనైనా, అక్రమంగా రవాణా చేయబడిన అంతరించిపోతున్న ఆసియా కోతులను సురక్షితంగా రక్షించారు. చాలా తరచుగా ఆకర్షణీయమైన క్షీరదాలు మరియు అందమైన పక్షులు సర్కస్ కంపెనీలు, ప్రైవేట్ అక్రమ జంతు ప్రదర్శనశాలలు మరియు వన్యప్రాణుల పునరావాస కేంద్రాలకు చేరుకుంటాయి లేదా అక్రమ పెంపుడు జంతువుల వ్యాపారానికి బలి అవుతాయి. దర్యాప్తు ఇంకా కొనసాగుతోంది, కానీ అటువంటి అమాయక జీవులను కొనుగోలు చేయమని ఆదేశించిన వారిని గుర్తిస్తారని ఆశిద్దాం. కిడ్నాప్ చేయబడిన లేదా అక్రమంగా రవాణా చేయబడిన ఒరాంగుటాన్ పిల్లలు పొరుగున ఉన్న పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని దిఘాలోని ఒక హోటల్‌కు వెళ్తున్నాయని సెప్టెంబర్ 14, సోమవారం నాడు కొన్ని ప్రాంతీయ ఛానెళ్లు నివేదించాయి (ఈ హోటల్, ఒరాంగుటాన్ పిల్లలు వదిలివేయబడిన స్థితిలో కనుగొనబడిన బాలాసోర్‌కు అంత దూరంలో లేదు). ఈ రంగంలో పనిచేస్తున్న వ్యక్తులు... వన్యప్రాణుల అక్రమ రవాణా మరియు వేట నివారణ రంగంలో, వన్యప్రాణుల వ్యాపారంలో అనేక అంచెలు ఉన్నాయని చెబుతారు. పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని దిఘాలో ఒక హోటల్ యజమాని అదుపులోకి ఆ ఒరాంగ్ పిల్లలు వెళ్తున్నాయని నిరూపించగలిగినప్పటికీ, ఆ వ్యక్తి తన యాజమాన్యాన్ని పూర్తిగా వదులుకుని, ఫలానా వారి ఆదేశాల మేరకు ఇది జరిగిందని చెప్పవచ్చు. ఇక్కడ డబ్బు చేతులు మారుతుంది మరియు దీనికి డిజిటల్ లావాదేవీల జాడ ఉండదు కాబట్టి, వన్యప్రాణుల వ్యాపారంలోని ప్రధాన సూత్రధారులను పట్టుకోవడం దాదాపు అసాధ్యం.

అక్రమంగా రవాణా చేయబడిన జంతువులను వాస్తవంగా కొనుగోలు చేసేవారు, ఈ వన్యప్రాణుల నేరంలో 9వ లేదా 10వ అంచెలో ఉండవచ్చు. అడవి జంతువు(ల)ను పట్టుకున్న వేటగాళ్లు, దానిని కొనుగోలు చేయడానికి డబ్బు చెల్లించిన వ్యక్తి చేతికి చేరేలోపు, ఐదు నుండి ఆరు అంచెలలోని వ్యక్తులకు అప్పగిస్తారు.

భారతదేశంలో 'విదేశీ' లేదా స్థానికేతర వన్యప్రాణులను స్వాధీనం చేసుకున్న క్షణం నుండే వాటి సంరక్షణ ప్రారంభమవుతుంది. కాబట్టి ప్రస్తుతానికి, స్వాధీనం చేసుకున్న ఈ అక్రమ వన్యప్రాణులు ఒడిశాలోని నందన్‌కన్నన్ జూలో జూ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా అదుపులో ఉన్నాయి. పిల్లల పరిస్థితి నిలకడగా మారిన తర్వాత మరియు DNA నమూనాల ద్వారా జన్యుపరమైన జాడను కనుగొన్న తర్వాత, దీనిని CITES పర్యవేక్షణకు పంపాలి. ఇండోనేషియాకు, అక్కడ శాస్త్రవేత్తలు తప్పిపోయిన ఒరాంగుటాన్ పిల్లలన్నింటినీ వాటి సమీప అటవీ నివాసంలోకి తిరిగి ప్రవేశపెట్టగలరని, తద్వారా వాటి తల్లులు తమ తప్పిపోయిన పిల్లలతో తిరిగి కలుస్తాయని ఆశిస్తున్నారు. అప్పటి వరకు వన్యప్రాణుల ప్రేమికులందరూ ఉత్కంఠగా ఎదురుచూస్తున్నారు. కానీ ఇలాంటి సందర్భాలలో ఇప్పటివరకు భారతదేశంలోని అధికారులు, భారతీయ వన్యప్రాణుల సంరక్షణ చట్టాలు భారతీయ వన్యప్రాణులకు మాత్రమే వర్తిస్తాయని, విదేశీ వన్యప్రాణులకు కాదని చెబుతుంటారు. ఒక భారతీయ వన్యప్రాణి అధికారి దానిని విదేశీ వన్యప్రాణిగా / స్థానికేతర వన్యప్రాణిగా ప్రకటించిన క్షణంలో... వన్యప్రాణి 'అనాథాశ్రమాలు' వాటిని సేకరించడం చట్టబద్ధం అవుతుంది. అప్పుడు వంటారా లేదా గణపతి సచ్చిదానంద ఆశ్రమం వారి వన్యప్రాణి అనాథాశ్రమం లేదా మద్రాస్ క్రొకడైల్ ట్రస్ట్ బ్యాంక్ వాటిని స్వాధీనం చేసుకుంటాయి. కనీసం MCBTకి లాభాపేక్ష లేని సంస్థ అనే చట్టపరమైన హోదా అయినా ఉంది. కానీ వంటారా ఒక ప్రైవేట్ జంతు ప్రదర్శనశాల, ఇక్కడ వన్యప్రాణులు 'ప్రదర్శన' వస్తువులుగా పనిచేస్తాయి, జీవ రూపాలను ప్రదర్శించడం ద్వారా ఆ జంతు ప్రదర్శనశాల డబ్బు సంపాదిస్తుంది. రెండవది, మైసూరు సమీపంలోని గణపతి సచ్చిదానంద ఆశ్రమం, వారి సంరక్షణలో రకరకాల రంగురంగుల మకావ్ చిలుకలను కలిగి ఉంది. వంటారాలో ఒక వన్యప్రాణి ఆసుపత్రి ఉంది, మరియు గాయపడిన వన్యప్రాణులకు వైద్య సంరక్షణ లభిస్తుంది. కానీ వారి వద్ద CITES ధృవీకరణ పత్రం ఉందో లేదో, మరియు వైద్య సంరక్షణ తర్వాత గాయపడిన వన్యప్రాణులను అవి దొరికిన అరణ్య ప్రాంతంలోకి తిరిగి విడుదల చేస్తున్నారో లేదో ఇంకా స్పష్టంగా తెలియదు. ఈ రెండు ప్రాంతాలకు సంబంధించిన పబ్లిక్ డాక్యుమెంటేషన్ అవసరం. మైసూరు సమీపంలోని గణపతి సచ్చిదానంద ఆశ్రమం విషయానికొస్తే, అక్రమంగా ఉంచుకున్న మకావ్ పక్షులను విడిపించడానికి దాడులకు వచ్చిన అటవీ అధికారులకు లంచం ఇవ్వడం ఎంత సులభమో అనే విషయంపై మరింత ప్రచారం జరిగింది.

స్థానికేతర వన్యప్రాణులు భారత వన్యప్రాణి చట్టాలు / అటవీ శాఖ రక్షణలో లేవని భారత వన్యప్రాణి అధికారులు ప్రకటించారు. అయినప్పటికీ, ప్రైవేట్ పౌరులు / వాణిజ్య జంతుప్రదర్శనశాలలు మొదలైనవి మకావ్‌లు, కాకాటూలు, ఒరంగుటాన్‌లు, మంచు చిరుతలు వంటి స్థానికేతర వన్యప్రాణులను చట్టబద్ధంగా ఉంచుకోవడానికి అనుమతించబడ్డాయి.దానిపై వ్యాపారం చేసి డబ్బు సంపాదించడం.

ఇది CITES చట్టంలోని లోపాలను ఎత్తి చూపుతుంది. 1972 నాటి భారత వన్యప్రాణి సంరక్షణ చట్టంలోని ఈ ఉల్లంఘన కారణంగానే, అంతరించిపోతున్న జాతుల అంతర్జాతీయ వాణిజ్యంపై కన్వెన్షన్ (CITES) అమలు చాలా వరకు లోపభూయిష్టంగా జరిగింది. కానీ భారతదేశం 2022లో 1972 నాటి వన్యప్రాణి సంరక్షణ చట్టంలోని సంబంధిత సెక్షన్లను సవరించింది. స్వాధీనం, జప్తు, నేరాలు, జరిమానాలు మరియు అమలుకు సంబంధించిన వివిధ నిబంధనలు సవరించబడ్డాయి. 2022 చట్టం ఇప్పుడు దిగుమతి చేసుకున్న / అరుదైన వన్యప్రాణులను – ఉదాహరణకు, ఈ ఒరంగుటాన్ పిల్లలను – రాయల్ బెంగాల్ టైగర్, మంచు చిరుత, నెమలి లేదా మొసలితో సమానంగా షెడ్యూల్ 1 జంతువులుగా వర్గీకరిస్తుంది.

దర్యాప్తు చేయవలసింది కేవలం అక్రమంగా రవాణా చేయబడిన ఒరంగుటాన్‌ల జన్యు సముదాయాన్ని గుర్తించడం మాత్రమే కాదు. ఈ రాకెట్‌ను అర్థం చేసుకోవడానికి నేను కస్టమ్స్ అధికారులు, వన్యప్రాణి శాస్త్రవేత్తలు, ఎన్జీఓలు మరియు మర్చంట్ నేవీ సిబ్బందితో మాట్లాడాను. దీని ఫలితంగా చుక్కలు లేని ఒక అస్పష్టమైన చిత్రం ఆవిష్కృతమవుతోంది.

సంభావ్యత 1: ఇది ఎవరికీ తెలియకుండా ఒక చేపల పడవలో వచ్చింది, దీనిని కస్టమ్స్ మెరైన్ కార్ప్స్ వారు పట్టుకున్నారు. అరుదైన వన్యప్రాణుల సంరక్షణ భారం కస్టమ్స్ అధికారులపై పడదనే ఆశతో వారు దీనిని ఏదైనా స్వచ్ఛంద సంస్థకు అప్పగించారు.

సంభావ్యత 2: ఒడిశా తీరంలోని చేపల పడవలకు అంతర్జాతీయ స్మగ్లర్లు ఈ సున్నితమైన సరుకును అప్పగించారు.

సంభావ్యత 3: మర్చంట్ నేవీ సిబ్బంది లేదా వారి భూమిపై పనిచేసే సిబ్బంది, రాజకీయ అండ ఉన్నా CITES ధృవీకరణ లేని ఒక ప్రైవేటు జంతు ప్రదర్శనశాల వైపు అన్ని సూచనలు వెలువరిస్తున్న ఒక అదృశ్య కుట్రపూరిత వలయంలో రహస్య మధ్యవర్తులుగా పనిచేస్తూ ఉండవచ్చు.

సంభావ్యత 4: తూర్పున ఉన్న భూ సరిహద్దులు అత్యంత సులభంగా దాటడానికి వీలుగా ఉన్నాయి. ఈ ఒరాంగుటాన్ పిల్లలు మలేషియన్ బోర్నియో, జావా, సుమత్రా / మలేషియా, లావోస్ నుండి వచ్చి ఉండవచ్చు మరియు మయన్మార్, నాగాలాండ్, మణిపూర్, మేఘాలయ, బంగ్లాదేశ్...ల గుండా భూమార్గంలో ప్రయాణించి ఉండవచ్చు. అయితే అలా అయితే, దీఘాలోని బెంగాల్ హోటల్ ఒకే ఒక్క గమ్యస్థానం కాదని అర్థం అవుతుంది... క్రిమినల్ ఫిర్యాదు ఇంకా ఎవరినీ నిందించనప్పుడు ఊహాగానాలు చేయడం లేదా మీడియా విచారణ జరపడం వల్ల ప్రయోజనం లేదు. సంబంధిత చట్టాలను సమీకరించి, దోషులను పట్టుకుని విచారించి, చట్టప్రకారం శిక్షించాలి మరియు నేరస్తులకు విస్తృత ప్రచారం కల్పించాలి.