മിഡ്‌വീക്ക് മ്യൂസിംഗ്സ് 41, 16.09.2026

ഇന്ത്യയിൽ CITES നിയമങ്ങൾ ലംഘിക്കപ്പെടാനാണ് കൂടുതൽ സാധ്യത # UNCBD COP 17-ന് മുന്നോടിയായുള്ള കുറിപ്പ്

മാലിനി ശങ്കർ

ഡിജിറ്റൽ ഡിസ്കോഴ്സ്

ബോർണിയോ/മലേഷ്യ അല്ലെങ്കിൽ ഇന്തോനേഷ്യ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്ന് കടത്തിക്കൊണ്ടുവന്ന് ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട നിലയിൽ കണ്ടെത്തിയ ഒറാങ്‌ഉട്ടാനുകളെ രക്ഷപ്പെടുത്തിയ വാർത്ത കഴിഞ്ഞ ആഴ്ച വലിയ പ്രാധാന്യത്തോടെയാണ് പുറത്തുവന്നത്. കിഴക്കൻ ഏഷ്യയിൽ നിന്ന് ആയിരക്കണക്കിന് കിലോമീറ്ററുകൾ അകലെ നിന്നാണ് ഇവയെ കടത്തിക്കൊണ്ടുവന്നതെന്ന് വാർത്താ അവതാരകർ ആവേശത്തോടെ വിളിച്ചുപറയുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ആ വാർത്ത തന്നെ രസകരമായ ഒന്നായിരുന്നു; കാരണം, ഒറാങ്‌ഉട്ടാനുകൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ എവിടെ നിന്നുള്ളവയാണെന്ന് ആ അവതാരകർക്ക് അറിയില്ലായിരുന്നു. മാത്രമല്ല, ശ്വാസംമുട്ടിക്കുന്ന സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഭയചകിതരായി, ദിശാബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട അവസ്ഥയിൽ ആ കുഞ്ഞ് ഒറാങ്‌ഉട്ടാനുകൾ എത്ര 'ആയിരം' കിലോമീറ്ററുകൾ സഞ്ചരിച്ചിട്ടുണ്ടാകാം എന്നതിനെക്കുറിച്ചും അവർക്ക് യാതൊരു ധാരണയുമുണ്ടായിരുന്നില്ല.

ആഫ്രിക്കയിലെ ഗ്രേ, സിൽവർബാക്ക് ഗൊറില്ലകൾക്ക് തുല്യമാണ് ഏഷ്യയിലെ ഒറാങ്‌ഉട്ടാനുകൾ. 'ബഹാസ' ഭാഷയിൽ ഒറാങ്‌ഉട്ടാൻ എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം 'ഏഷ്യയിലെ തദ്ദേശീയനായ കുരങ്ങൻ' (native ape of Asia) എന്നാണ്.

ഒറാങ്‌ഉട്ടാനുകളെപ്പോലെ ആകർഷകമായ സസ്തനികൾ മാത്രമല്ല, ആനകൾ, കടുവകൾ, പുള്ളിപ്പുലികൾ, മഞ്ഞുപുലികൾ, മയിൽ, കോക്കാറ്റൂ തുടങ്ങിയ പക്ഷികൾ, വിവിധയിനം കരടികൾ, പുള്ളിമാൻ, മക്കാവുകൾ, സ്റ്റാർ ടോർട്ടോയിസുകൾ (ആമകൾ), പെരുമ്പാമ്പുകൾ, വിഷമില്ലാത്ത മറ്റ് ബോവ പാമ്പുകൾ എന്നിവയെല്ലാം വളർത്തുമൃഗങ്ങളെന്ന നിലയിലുള്ള കച്ചവടത്തിന് ഇരയാകുന്നുണ്ട്; തൽഫലമായി ഇവയെ കാട്ടിൽ നിന്ന് പിടികൂടി പിടിച്ചെടുക്കേണ്ട സാഹചര്യവും ഉണ്ടാകുന്നു. ഇത്തരം കാര്യങ്ങളിൽ അറിവുള്ള പ്രവർത്തകർ പറയുന്നത്, ഓറംഗുട്ടാനുകളെപ്പോലുള്ള ദുർബലരായ കുഞ്ഞുങ്ങളെ അവയുടെ സ്വാഭാവിക ആവാസവ്യവസ്ഥയിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തി, അഴിമതിക്കാരായ അതിർത്തി സുരക്ഷാ ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെയും കസ്റ്റംസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെയും ഒത്താശയോടെ കടത്തുകയും, ശ്വാസം മുട്ടിക്കുന്ന കണ്ടെയ്നറുകളിൽ ലോകമെമ്പാടും എത്തിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് ഇവരുടെ പ്രവർത്തനരീതി എന്നാണ്. പിടിക്കപ്പെടുമെന്ന ഘട്ടമെത്തുമ്പോൾ, ഒഡീഷയിലെ ഈ മാസത്തെ സംഭവത്തിലെന്നപോലെ, കടത്തുകാർ തങ്ങൾ കൊണ്ടുപോകുന്ന ജീവികളെ ഉപേക്ഷിച്ച് രക്ഷപ്പെടുന്നു. ഭാഗ്യവശാൽ, ഈ സംഭവത്തിൽ വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ഏഷ്യൻ കുരങ്ങുവർഗ്ഗത്തിൽപ്പെട്ട ഈ ജീവികളെ സുരക്ഷിതമായി രക്ഷപ്പെടുത്താൻ കഴിഞ്ഞു. മിക്കപ്പോഴും, ആകർഷകമായ സസ്തനികളും മനോഹരമായ പക്ഷികളും സർക്കസ് കമ്പനികൾ, അനധികൃത സ്വകാര്യ മൃഗശാലകൾ, വന്യജീവി പുനരധിവാസ കേന്ദ്രങ്ങൾ എന്നിവയിലേക്കോ അല്ലെങ്കിൽ അനധികൃത വളർത്തുമൃഗക്കച്ചവടത്തിലേക്കോ ആണ് എത്തിച്ചേരുന്നത്. അന്വേഷണം പുരോഗമിക്കുകയാണ്; ഇത്തരം നിഷ്കളങ്കരായ ജീവികളെ വാങ്ങാൻ ഉത്തരവിട്ടവരെ കണ്ടെത്താൻ ഇതിലൂടെ കഴിയുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. തട്ടിക്കൊണ്ടുപോയതോ കടത്തിയതോ ആയ ഓറംഗുട്ടാൻ കുഞ്ഞുങ്ങളെ അയൽ സംസ്ഥാനമായ പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ ദിഘയിലുള്ള ഒരു ഹോട്ടലിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുകയായിരുന്നുവെന്ന് സെപ്റ്റംബർ 14 തിങ്കളാഴ്ച ചില പ്രാദേശിക ചാനലുകൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു (കുഞ്ഞുങ്ങളെ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട നിലയിൽ കണ്ടെത്തിയ ബാലസോറിൽ നിന്ന് അധികം അകലെയല്ല ദിഘ). വന്യജീവി വേട്ടയും കടത്തും തടയുന്ന മേഖലയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നവർ പറയുന്നത് വന്യജീവി വ്യാപാരത്തിന് പല തലങ്ങളുണ്ടെന്നാണ്. പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ ദിഘയിലുള്ള ഒരു ഹോട്ടലുടമയുടെ കൈവശത്തേക്കാണ് ഓറംഗുട്ടാൻ കുഞ്ഞുങ്ങളെ കൊണ്ടുപോകുന്നതെന്ന് തെളിയിക്കാൻ കഴിഞ്ഞാൽ പോലും, ആ വ്യക്തിക്ക് ഉടമസ്ഥാവകാശം നിഷേധിക്കാനും മറ്റൊരാളുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരമാണ് അത് ചെയ്തതെന്ന് പറയുവാനും സാധിക്കും. പണമായാണ് ഇടപാടുകൾ നടക്കുന്നത് എന്നതിനാലും ഡിജിറ്റൽ പണമിടപാട് രേഖകൾ (digital money trail) ഇല്ലാത്തതിനാലും വന്യജീവി വ്യാപാരത്തിന്റെ മുഖ്യ സൂത്രധാരന്മാരെ പിടികൂടുക എന്നത് അസാധ്യമായ കാര്യമാണ്.

കടത്തിക്കൊണ്ടുവന്ന വന്യജീവികളെ വാങ്ങുന്നവർ ഒരുപക്ഷേ ഈ കുറ്റകൃത്യ ശൃംഖലയിലെ ഒമ്പതാമത്തെയോ പത്താമത്തെയോ കണ്ണിയായിരിക്കാം. വന്യജീവികളെ പിടികൂടുന്ന വേട്ടക്കാർ, അവയെ വാങ്ങാൻ പണം മുടക്കിയ വ്യക്തിയുടെ കൈവശം എത്തുന്നതിന് മുമ്പ് അഞ്ചോ ആറോ ഇടനിലക്കാരിലൂടെയാണ് അവയെ കൈമാറുന്നത്.

ഇന്ത്യയിൽ 'എക്സോട്ടിക്' അഥവാ അന്യദേശങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വന്യജീവികളെ പിടിച്ചെടുക്കുമ്പോൾ, അവയുടെ സംരക്ഷണം പ്രധാന വിഷയമായി മാറുന്നു. നിലവിൽ, പിടിച്ചെടുത്ത വന്യജീവികളെ ഒഡീഷയിലെ നന്ദൻകാനൻ മൃഗശാലയിലെ 'സൂ അതോറിറ്റി ഓഫ് ഇന്ത്യ'യുടെ (Zoo Authority of India) സംരക്ഷണയിലാണ് സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നത്. കുഞ്ഞുങ്ങളുടെ ആരോഗ്യനില മെച്ചപ്പെടുകയും ഡിഎൻഎ പരിശോധനയിലൂടെ ജനിതക വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കുകയും ചെയ്ത ശേഷം, CITES-ന്റെ മേൽനോട്ടത്തിൽ അവയെ ഇന്തോനേഷ്യയിലേക്ക് അയക്കും. അവിടെ ശാസ്ത്രജ്ഞർക്ക് ഈ ഓറംഗുട്ടാൻ കുഞ്ഞുങ്ങളെ അവയുടെ സ്വാഭാവിക വനമേഖലയിലേക്ക് തിരികെ എത്തിക്കാൻ കഴിയുമെന്നും, നഷ്ടപ്പെട്ട കുഞ്ഞുങ്ങളുമായി അമ്മമാർക്ക് വീണ്ടും ഒന്നിക്കാൻ കഴിയുമെന്നും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു. അതുവരെ വന്യജീവി സ്നേഹികൾ ആകാംക്ഷയോടെയും ആശങ്കയോടെയും കാത്തിരിക്കുകയാണ്. എന്നാൽ... ഇതുവരെയുള്ള സാഹചര്യങ്ങളിൽ, ഇന്ത്യൻ വന്യജീവി സംരക്ഷണ നിയമങ്ങൾ ഇന്ത്യയിലെ വന്യജീവികൾക്ക് മാത്രമേ ബാധകമാകൂ എന്നും വിദേശ വന്യജീവികൾക്ക് ബാധകമല്ലെന്നുമാണ് ഇന്ത്യൻ വന്യജീവി ഉദ്യോഗസ്ഥർ പറയാറുള്ളത്. ഒരു വന്യജീവി ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ഏതെങ്കിലും ജീവിയെ 'എക്സോട്ടിക്' (നാടൻ അല്ലാത്ത/വിദേശ) വന്യജീവി എന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന നിമിഷം തന്നെ, വന്യജീവി 'അനാഥാലയങ്ങൾക്ക്' അവയെ നിയമപരമായി സ്വന്തമാക്കാൻ സാധിക്കുന്നു. തുടർന്ന് വന്താര (Vantara), ഗണപതി സച്ചിദാനന്ദ ആശ്രമത്തിന്റെ വന്യജീവി അനാഥാലയം, അല്ലെങ്കിൽ മദ്രാസ് ക്രോക്കോഡൈൽ ട്രസ്റ്റ് ബാങ്ക് (MCBT) എന്നിവയിൽ ഏതെങ്കിലും ഒന്ന് അവയെ ഏറ്റെടുക്കുന്നു. ഇതിൽ MCBT-ക്ക് ലാഭേച്ഛയില്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സ്ഥാപനം എന്ന നിയമപരമായ പദവിയുണ്ട്. എന്നാൽ വന്താര ഒരു സ്വകാര്യ മൃഗശാലയാണ്; അവിടെ വന്യജീവികളെ 'പ്രദർശനവസ്തുക്കളായി' നിർത്തി പണം സമ്പാദിക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. രണ്ടാമത്തെ സ്ഥാപനമായ മൈസൂരിനടുത്തുള്ള ഗണപതി സച്ചിദാനന്ദ ആശ്രമത്തിന്റെ കൈവശം വർണ്ണാഭമായ ധാരാളം മക്കാവ് തത്തകളുണ്ട്. വന്താരയിൽ വന്യജീവികൾക്കായി ഒരു ആശുപത്രിയുണ്ടെന്നതും പരിക്കേറ്റവയ്ക്ക് ചികിത്സ ലഭിക്കുന്നുണ്ടെന്നതും സത്യമാണ്. എന്നാൽ, അവർക്ക് CITES സർട്ടിഫിക്കേഷൻ ഉണ്ടോ എന്നോ, ചികിത്സയ്ക്ക് ശേഷം പരിക്കേറ്റ വന്യജീവികളെ അവ കണ്ടെത്തിയ സ്വാഭാവിക ആവാസവ്യവസ്ഥയിലേക്ക് തിരികെ വിടുന്നുണ്ടോ എന്നോ വ്യക്തമല്ല. ഈ കാര്യങ്ങളിൽ പൊതുവായ രേഖകൾ ലഭ്യമാകേണ്ടതുണ്ട്.

മൈസൂരിനടുത്തുള്ള ഗണപതി സച്ചിദാനന്ദ ആശ്രമത്തിന്റെ കാര്യമെടുത്താൽ, നിയമവിരുദ്ധമായി സൂക്ഷിച്ചിരുന്ന മക്കാവ് തത്തകളെ മോചിപ്പിക്കാൻ റെയ്ഡിനെത്തിയ വനംവകുപ്പ് ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് കൈക്കൂലി നൽകുന്നത് എത്ര എളുപ്പമായിരുന്നു എന്നതിനാണ് കൂടുതൽ പ്രചാരം ലഭിച്ചത്.

നാടൻ അല്ലാത്ത വന്യജീവികൾ ഇന്ത്യൻ വന്യജീവി നിയമങ്ങളുടെയോ വനംവകുപ്പിന്റെയോ സംരക്ഷണ പരിധിയിൽ വരുന്നില്ലെന്ന് ഇന്ത്യൻ വന്യജീവി ഉദ്യോഗസ്ഥർ പ്രഖ്യാപിച്ചിരുന്നു; അതിന്റെ ഫലമായി, സ്വകാര്യ വ്യക്തികൾക്കും വാണിജ്യ മൃഗശാലകൾക്കും മക്കാവുകൾ, കൊക്കാറ്റൂകൾ, ഒറാങ്‌ഉട്ടാനുകൾ, മഞ്ഞുപുലികൾ തുടങ്ങിയ വിദേശ വന്യജീവികളെ നിയമപരമായി വളർത്താൻ അനുമതി ലഭിച്ചു. ...അതിലൂടെ പണം സമ്പാദിക്കുന്നു.

ഇത് CITES നിയമത്തിലെ പോരായ്മകളിലേക്കാണ് വിരൽ ചൂണ്ടുന്നത്. 1972-ലെ ഇന്ത്യൻ വന്യജീവി സംരക്ഷണ നിയമത്തിലെ (Wildlife Protection Act) ചില വീഴ്ചകൾ കാരണം, വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന ജീവികളുടെ അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാരത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന CITES ഉടമ്പടി പലപ്പോഴും ലംഘിക്കപ്പെടുകയോ അവഗണിക്കപ്പെടുകയോ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ, 2022-ൽ ഇന്ത്യ ഈ നിയമത്തിലെ പ്രസക്തമായ വകുപ്പുകൾ ഭേദഗതി ചെയ്തു. പിടിച്ചെടുക്കൽ, കണ്ടുകെട്ടൽ, കുറ്റകൃത്യങ്ങൾ, ശിക്ഷാവിധികൾ, നിയമനടപടികൾ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിവിധ വ്യവസ്ഥകളിൽ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി. 2022-ലെ നിയമപ്രകാരം, ഇറക്കുമതി ചെയ്തതോ അന്യദേശീയമോ (exotic) ആയ വന്യജീവികളെ - ഉദാഹരണത്തിന് ഇവിടെ പരാമർശിക്കുന്ന ബേബി ഒറാങ്‌ഉട്ടാനുകളെ - റോയൽ ബംഗാൾ കടുവ, മഞ്ഞുപുലി, മയിൽ, മുതല എന്നിവയ്ക്ക് തുല്യമായി 'ഷെഡ്യൂൾ 1' വിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നു.

കടത്തപ്പെട്ട ഒറാങ്‌ഉട്ടാനുകളുടെ ജനിതക ഉറവിടം കണ്ടെത്തുക എന്നത് മാത്രമല്ല അന്വേഷിക്കേണ്ട കാര്യം. ഈ റാക്കറ്റിനെക്കുറിച്ച് മനസ്സിലാക്കാൻ ഞാൻ കസ്റ്റംസ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ, വന്യജീവി ശാസ്ത്രജ്ഞർ, സന്നദ്ധ സംഘടനകൾ (NGOs), മെർച്ചന്റ് നേവി ജീവനക്കാർ എന്നിവരുമായി സംസാരിച്ചു. എന്നാൽ ലഭിച്ച വിവരങ്ങൾ വ്യക്തമായ ഒരു ചിത്രം നൽകുന്നില്ല; പല കാര്യങ്ങളും അവ്യക്തമായി തുടരുന്നു.

സാധ്യത 1: ഒരു മത്സ്യബന്ധന ബോട്ടിൽ രഹസ്യമായി കൊണ്ടുവന്ന ഇവയെ കസ്റ്റംസിന്റെ മറൈൻ വിഭാഗം പിടികൂടുകയും, വിദേശ വന്യജീവികളെ പരിപാലിക്കുന്നതിന്റെ ബാധ്യത ഒഴിവാക്കാൻ ഏതെങ്കിലും എൻ‌ജി‌ഒയ്ക്ക് കൈമാറുകയും ചെയ്തിരിക്കാം.

സാധ്യത 2: ഒഡീഷ തീരത്ത് വെച്ച് അന്താരാഷ്ട്ര കടത്തുകാർ ഈ ദുർബലരായ ജീവികളെ മത്സ്യബന്ധന ബോട്ടുകൾക്ക് കൈമാറിയിരിക്കാം.

സാധ്യത 3: മെർച്ചന്റ് നേവി ജീവനക്കാരോ കരയിലുള്ള അവരുടെ സഹായികളോ ഇതിൽ പങ്കാളികളായിരിക്കാം. രാഷ്ട്രീയ പിന്തുണയുണ്ടെങ്കിലും CITES അംഗീകാരമില്ലാത്ത സ്വകാര്യ മൃഗശാലകളിലേക്കാണ് സൂചനകൾ വിരൽ ചൂണ്ടുന്നത്.

സാധ്യത 4: കിഴക്കൻ അതിർത്തികൾ സുരക്ഷാ പരിശോധനകൾ എളുപ്പത്തിൽ മറികടക്കാവുന്ന തരത്തിൽ ദുർബലമാണ്. മലേഷ്യൻ ബോർണിയോ, ജാവ, സുമാത്ര, ലാവോസ് എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളതാകാം ഈ ഒറാങ്‌ഉട്ടാനുകൾ. മ്യാൻമർ വഴി നാഗാലാൻഡ്, മണിപ്പൂർ, മേഘാലയ, ബംഗ്ലാദേശ് എന്നിവിടങ്ങളിലൂടെ കരമാർഗ്ഗം ഇവയെ എത്തിച്ചിരിക്കാം. എന്നാൽ അങ്ങനെയാണെങ്കിൽ, ബംഗാളിലെ ദിഘയിലുള്ള ഹോട്ടൽ മാത്രമായിരുന്നില്ല ഇവയുടെ ലക്ഷ്യസ്ഥാനം എന്ന് കരുതേണ്ടിവരും...

ക്രിമിനൽ പരാതിയിൽ ആരെയും പ്രതിചേർക്കാത്ത സാഹചര്യത്തിൽ ഊഹാപോഹങ്ങൾ നടത്തുന്നതിലോ മാധ്യമ വിചാരണ നടത്തുന്നതിലോ അർത്ഥമില്ല. ബന്ധപ്പെട്ട നിയമങ്ങൾ ഏകോപിപ്പിക്കുകയും, കുറ്റക്കാരെ കണ്ടെത്തി വിചാരണ ചെയ്ത് ശിക്ഷിക്കുകയും, അവരെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ പരസ്യപ്പെടുത്തുകയും വേണം.