සතිය මැද සිතුවිලි 40, 2009.09.26

 ලාල්බාග් උද්භිද උද්‍යානය මෙතරම් වැදගත් වන්නේ ඇයි?

මාලිනී ශංකර් විසිනි | 

ඩිජිටල් සංවාදය

බැංගලෝරයේ පිහිටි ලාල්බාග් උද්භිද උද්‍යානය 'සංවර්ධනය' නමැති පොරොන්දුව හේතුවෙන් තර්ජනයට ලක්ව ඇත. මෙම පූජනීය උද්‍යානයේ ඇති සියලුම ජීවීන්ට අනතුරක් විය හැකි පසුගාමී තාක්ෂණික ක්‍රියාවලියක් ඊට හේතු වී තිබේ. උතුරු බැංගලෝරයේ සිට දකුණු බැංගලෝරයේ පිහිටි 'ඉලෙක්ට්‍රොනික්ස් සිටි' (Electronics City) දක්වා ගමන් කාලය අඩු කිරීමේ අරමුණින් යෝජනා වූ උමං මාර්ග ව්‍යාපෘතියක් සඳහා, ලාල්බාග් උද්‍යානයේ කොටසක් අත්පත් කරගෙන විනාශ කිරීමට කර්ණාටක රජය උත්සාහ දැරීය.

ලාල්බාග් උද්භිද උද්‍යානය යනු බැංගලෝරයේ හදවත බඳු වූ අක්කර 240ක (හෙක්ටයාර 97.12) වටිනා හරිත පෙනහල්ලක් (පරිසර පද්ධතියක්) වැනිය; එය වසර පුරාම පවතින බැංගලෝරයට ආවේණික වූ සිසිල් සහ සුවපහසු දේශගුණය මනාව විදහා දක්වයි. ලාල්බාග් උද්‍යානයට සංස්කෘතික, ඓතිහාසික හා පුරාවිද්‍යාත්මක, භූගෝලීය හා භූ විද්‍යාත්මක, දේශගුණ විද්‍යාත්මක මෙන්ම පාරිසරික හා උද්භිද විද්‍යාත්මක වශයෙන් අතිමහත් වටිනාකමක් ඇත.

එය උද්භිද විද්‍යාත්මක පාරාදීසයක් බව එහි බටහිර දොරටුවේ කන්නඩ භාෂාවෙන් සඳහන් "Idu sasyakashi kyii mugidu ollage banni" (මෙය පූජනීය උද්‍යානයකි; කරුණාකර නිහතමානීව, දෑත් එකතු කර ගෞරවයෙන් ඇතුළු වන්න) යන පිළිගැනීමේ වැකියෙන් මනාව පැහැදිලි වේ.

ලාල්බාග් යනු දේශීය හා විදේශීය ශාක වර්ග 2000කට ආසන්න ප්‍රමාණයකටත්, ගොඩබිම, ගස් මත සහ ජලයේ ජීවත් වන විවිධ පක්ෂි විශේෂවලටත් රැකවරණය සපයන ජෛව විවිධත්වයෙන් පිරි පාරාදීසයකි. ඊට අමතරව, එහි ශාක එකතු (herbariums), ඕකිඩ් උද්‍යාන, ජපන් ශෛලියේ ගල් උද්‍යානයක්, බොන්සායි උද්‍යානයක් සහ ද්විවාර්ෂික මල් ප්‍රදර්ශන හා ඉකෙබානා (Ikebana) පන්ති පැවැත්වෙන වීදුරු නිවසක් ද පිහිටා ඇත. විශ්‍රාමිකයන්ගේ පාරාදීසයක් ලෙස සැලකෙන ලාල්බාග්, බැංගලෝර් වැසියන්ගේ මහජන සෞඛ්‍ය මට්ටම ඉහළ නැංවීමට ද දායක වී ඇත. බැංගලෝරයේ ලාල්බාග් උද්භිද උද්‍යානය නිසා නැවුම් වාතය බහුලව ලැබෙන අතර කාබන් මොනොක්සයිඩ් (CO) මට්ටම අඩු වී ඇත; එසේම දිවීමේ සහ ඇවිදීමේ යෙදෙන්නන් සඳහා අත්‍යවශ්‍ය විනෝදාස්වාද කලාපයක් ද එය සපයයි. ලාල්බාග් උද්‍යානය විනාශ වුවහොත්, එහි ව්‍යායාමයේ සහ ඇවිදීමේ යෙදෙන යෝගා අභ්‍යාසකරුවන් ඇතුළු බොහෝ දෙනෙකුට තම සෞඛ්‍යය සහ ශාරීරික යෝග්‍යතාව අහිමි වනු ඇත. කර්නාටක රජයේ උද්‍යාන විද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව (Horticulture Department) විසින් අදාළ රජයේ නියෝගයක් මගින් මෙය පිහිටුවා පාලනය කරනු ලබන බැවින්, CITES (වඳවී යාමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති වනජීවී විශේෂවල ජාත්‍යන්තර වෙළඳාම පිළිබඳ සම්මුතිය) හි නීතිමය විධිවිධාන මෙහිදී ක්‍රියාත්මක වේ. එමගින් ලොව පුරා විවිධ ප්‍රදේශවලින් බීජ, කේතු (cones) සහ පැළ ආනයනය කිරීමට අවසර ලැබී ඇත; කහ නෙළුම් මල්, ඉන්දුනීසියාවේ වැල් වර්ග, ජපානයේ හිබිස්කස් (hibiscus), හවායි දූපත්වල විසිතුරු ශාක, මැඩගස්කරයේ බොම්බැක්ස් (Bombax) ගස්, දකුණු ඇමරිකාවේ තල් වර්ග, එක්සත් රාජධානියේ තණකොළ වර්ග, ඉන්දීය උප මහද්වීපයෙන් පිටත උණ (bamboo) වර්ග සහ ගිනිකඳු ආශ්‍රිත ප්‍රදේශවලින් ලැබෙන කැක්ටස් (cacti) විශේෂ ආදිය ඊට ඇතුළත් වේ.

Cargill Seeds හෝ Indo American Hybrid Seeds වැනි වාණිජ තවාන් සඳහා මෙවැනි නීතිමය නිදහස් කිරීම් ලබාගත නොහැක. යම් වාණිජ තවානක් හෝ ජෛව තාක්ෂණ සමාගමක් CITES සහතිකය නොමැතිව මෙම ශාක සාම්පල ලබා ගන්නේ නම්, එය 'ජෛව කොල්ලකෑමක්' (bio-piracy) ලෙස සැලකේ!

ඓතිහාසික වැදගත්කම: 'මයිසූර්හි ව්‍යාඝ්‍රයා' (Tiger of Mysore) ලෙස හැඳින්වෙන තරුණ ටිප්පු සුල්තාන් මෙම උද්‍යානයේ ක්‍රීඩා කළ බවට වාර්තා සාක්ෂි දරයි. ඔහු ක්‍රීඩා කළ ප්‍රදේශයේම, අද වන විට 'ජාතියේ කාලය රකින්නන්' ලෙස හැඳින්වෙන Hindustan Machine Tools (HMT) ආයතනය විසින්, උප මහද්වීපයේ භූ විද්‍යාත්මක කාල පරිමාණය නිරූපණය කිරීම සඳහා මල්වලින් නිර්මාණය කළ විශාල ඔරලෝසුවක් (floral time piece) ස්ථාපිත කර ඇත.

පුරාවිද්‍යාත්මක සහ භූ විද්‍යාත්මක වැදගත්කම තහවුරු වන්නේ 'Gneiss' (නයිස්) පාෂාණ කඳු ගැටය මත පිහිටි 'කෙම්පේ ගෞඩා කුළුණ' (Kempe Gowda Tower) මගිනි; මෙම පාෂාණ කඳු ගැටය ඩයිනෝසෝරයන් ජීවත් වූ යුගයටත් වඩා පැරණි, එනම් අවම වශයෙන් වසර මිලියන 65ක් තරම් ඈත අතීතයකට දිවෙන ඉතිහාසයකට හිමිකම් කියයි. බැංගලෝර් නගරය නිර්මාණය කළ තැනැත්තාට උපහාරයක් ලෙස ඉදිකරන ලද මෙම කුළුණ එම පාෂාණ කඳු ගැටය මත පිහිටා ඇත. බැංගලෝර් නගරයේ සීමා මායිම් හතර (කොන් හතර) සලකුණු කිරීම සඳහා කෙම්පේ ගෞඩා විසින් ඉදිකරන ලදැයි සැලකෙන කුළුණු හතරෙන් එකක් වන්නේ මෙයයි; අනාගතයේදී නගරය එම සීමාවන් දක්වා ව්‍යාප්ත වනු ඇතැයි ඔහු අපේක්ෂා කළේය. අද වන විට මෙම කුළුණ නගරයේ මධ්‍යයේම පාහේ පිහිටා ඇති අතර, එය වේගයෙන් දියුණු වන නගරයක (boom town) පාලනයකින් තොරව සිදුවන නාගරික ව්‍යාප්තියේ සංකේතයක් බවට පත්ව ඇත.

භූගෝලීය වැදගත්කම රඳා පවතින්නේ එය පිහිටා ඇති අක්ෂාංශය මතය. සමකයට උතුරින් 12 වන අක්ෂාංශයේ පිහිටීම නිසා බැංගලෝර් නගරයට වසර පුරාම ප්‍රසන්න දේශගුණයක් හිමිවී ඇති අතර, ඊට කඳුකර ආශ්‍රිත පරිසර පද්ධතිවල බලප ලාල්බාග් යනු දේශීය හා දේශීය නොවන ගස් වර්ග 2000 කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් සඳහා සහාය වන ජීව විද්‍යාත්මක පාරාදීසයකි, භූමිෂ්ඨ වෘක්ෂලතා සහ ජලජ ප්‍රභේදවල පක්ෂීන් 2000 කට වැඩි ප්‍රමාණයක් පක්ෂි විද්‍යාඥයින් විසින් ලේඛනගත කර ඇත.

ශාකාගාර, ඕකිඩේරියා, ජපන් පාෂාණ උද්‍යානයක්, ප්‍රතිමා, සංගීත කණ්ඩායම්, ජනාධිපතිවරුන්, රාජකීයයන් වැනි ප්‍රභූවරුන් විසින් රෝපණය කරන ලද පැළ ... විශාල ඔටුනු ගස් දක්වා වැඩී ඇති පැළ, ද්විවාර්ෂික මල් සංදර්ශනයක් පවත්වන වීදුරු නිවසක්, ඉකේබානා පන්ති, දේශීය තණකොළ සහිත පුළුල් තණකොළ, තෝරාගත් ඇවිදීමේ මාර්ග, උද්‍යාන, උද්‍යාන, ඖෂධීය ශාක සංරක්ෂණ ප්‍රදේශයක්, ආදර හැඟීම් ඇති තාන්ඩි සදක් කිහිපයක්, වීදුරු නිවසක්, ඩයිනෝසෝර වඳවීමට පෙර ග්නිස් පාෂාණ කන්දක්, උණ ගස්, කුඩා සත්වෝද්‍යානයක්, වැවක්, මේ සියල්ල ලාල්බාග් හි භූමික වත්කම් වේ ... ඊට අමතරව ලාල්බාග් උද්‍යාන විද්‍යා සංගමය වාර්ෂික සුරතල් සංදර්ශන සහ බොහෝ විට ගොවීන්ගේ වෙළඳපොළවල් පවත්වයි.

කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදන වෙළඳපොළක්, එහිදී කෘෂිකාර්මික තාක්‍ෂණය පිළිබඳ අත්හදා බැලීම් මගින් වගා ප්‍රභේදවලම තිරසාර විසඳුම් ඔප්පු කරන ලද අතර, අවශ්‍ය අයට ආහාර සුරක්ෂිතතාව ලබා දෙයි. එවැනි සාර්ථක අත්හදා බැලීම් සඳහා පදනම සපයයිWTO (ලෝක වෙළඳ සංවිධානය) සහ නිදහස් වෙළඳ ගිවිසුම් කලාප වැනි ජාත්‍යන්තර වෙළඳ ආයතනවලදී ඉන්දීය රජය වෙනුවෙන් සාකච්ඡා පැවැත්වීම.

ඇත්තෙන්ම, 'මස්ක් මෙලන්' (Musk Melon) නම් සාමාන්‍ය පලතුරක් භාවිතයෙන් ජලභීතිකා රෝගයට එරෙහි එන්නතක් නිපදවීමට ඉන්දීය පශු වෛද්‍ය ජීව විද්‍යා අංශයේ විද්‍යාඥයින් සමත් විය! අධි රුධිර පීඩනය හෝ දියවැඩියාව වැනි අන්තර්-ස්‍රාවී පද්ධතිය ආශ්‍රිත රෝග (endocrine disorders) - එනම් වසංගත මට්ටමෙන් මිනිසුන්ව පීඩාවට පත් කරන රෝග - සුව කිරීමට කවදා හෝ කුමන ශාකයක යුෂයක් හෝ සාරයක් උපකාරී වේදැයි කිව නොහැකි බව සිතෙන විට පුදුමයක් නොවේ.

ලාල්බාග් උද්භිද උද්‍යානයේ (Lalbagh Botanical Gardens) ඇති සංස්කෘතික වැදගත්කම: ජලජ වගාව (hydroponics) හෝ පශු වෛද්‍ය ජීව විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ වැනි දේටත් පෙර ඉදිවූ එහි ඇති 'වීදුරු නිවස' (Glass House) එහි ස්වභාවය සහ පෙනුම නිසා බටහිර සංස්කෘතියට ලැදි අයගේ සිත් ඇදගන්නා සුළු විය හැකිය; නමුත් එහි ඇති සංගීත වේදිකාව (bandstand) ඊටත් වඩා පුළුල් ජනතා ආකර්ෂණයක් දිනාගෙන ඇත. වසර දෙකකට වරක් පැවැත්වෙන ඉතා වර්ණවත් මල් ප්‍රදර්ශනවලටද ඇත්තේ එවැනිම ජනතා ආකර්ෂණයකි. කලක් මුළු බැංගලෝරයම තම ගණේෂ ප්‍රතිමා ලාල්බාග්හි ජලයේ ගිල්වා ඉවත් කිරීමේ චාරිත්‍රය සිදු කළ අතර, පසුව බලධාරීන් විසින් අනුමත කිමිදුම්කරුවන් යොදවා ප්‍රතිමාව ජලයේ ගිල්වීමට පෙර එහි වූ මල් සැරසිලි ඉවත් කරනු ලැබීය. මැටි ප්‍රතිමා මත ආලේප කර ඇති POP (ප්ලාස්ටර් ඔෆ් පැරිස්) තීන්ත ජලාශයේ පතුලට කාන්දු වීම පිළිබඳව පරිසරවේදීන් විරෝධය පළ කළ බැවින්, ගණේෂ උත්සවයෙන් පසු ප්‍රතිමා ගිල්වීම සඳහා විශේෂ ජල ටැංකි සකස් කිරීමට නගර සභා බලධාරීන් පියවර ගත්තේය. POP සහ තෙල් පාදක තීන්ත අන්තරායකර ද්‍රව්‍ය බැවින් ඒවා භාවිත නොකරන ලෙස කර්නාටක රජය ප්‍රතිමා නිර්මාණකරුවන්ගෙන් නැවත නැවතත් ඉල්ලා සිටියද, වර්ණ නොමැති මැටි ප්‍රතිමා භාවිත කිරීමට බැංගලෝර් වැසියන් අකමැත්තක් දක්වයි. පවුලේ WhatsApp කණ්ඩායමක සිටින ඥාති සොහොයුරියක් අද මෙසේ පැවසුවාය: "මාලිනී, වර්ණ රහිත ගණේෂ ප්‍රතිමා ගැන අවධාරණය කිරීමට පෙර - POP තීන්ත ආලේපිත ගණේෂ ප්‍රතිමා ජලයේ ගිල්වීම සහ පරිසර හානිය අතර සෘජු හේතු-ඵල සම්බන්ධයක් තහවුරු වී නොමැති බැවින් - කරුණාකර කර්මාන්තශාලා අපද්‍රව්‍ය ජලාශවලට මුදා හැරීම වළක්වන ලෙස පරිසර දෙපාර්තමේන්තුවෙන් ඉල්ලා සිටින්න." සැබවින්ම අපගේ ප්‍රගතිය අඩාල වී ඇත්තේ මෙවැනි ප්‍රතිගාමී අදහස් නිසාය.

එම ඥාති කණ්ඩායමේම සිටින තවත් වයෝවෘද්ධ කාන්තාවක් ලාල්බාග්හිදී තම වර්ණවත් ගණේෂ ප්‍රතිමාව ජලයේ ගිල්වීම නතර කර, ඇය ඇති දැඩි කළ මසුන් සියල්ල මියගිය පසු තම නිවසේ පිටුපස තිබූ මත්ස්‍ය ටැංකියේ (aquarium) ගණේෂ ප්‍රතිමාව ගිල්ව.