ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀਆਂ ਟਿੱਪਣੀਆਂ 39, 2.09.2026

ਲਾਲਬਾਗ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਗਾਰਡਨ ਦੀ ਕੀਮਤੀ ਜੈਵਿਕ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂ ਵਿਰਾਸਤ

02 ਸਤੰਬਰ, 2026

ਮਾਲਿਨੀ ਸ਼ੰਕਰ ਦੁਆਰਾ

ਡਿਜੀਟਲ ਭਾਸ਼ਣ

ਲਾਲਬਾਗ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਗਾਰਡਨ ਦੇ ਡੀਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬਿੱਲ ਕਰਨਾਟਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੁਆਰਾ ਬਹਿਸ ਜਾਂ ਚਰਚਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਵੀਰਵਾਰ, 3 ਸਤੰਬਰ 31 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੁਆਰਾ ਪਾਸ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਿੱਲ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ! ਪਰ ਲਾਲਬਾਗ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਗਾਰਡਨ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਹੁਣ ਕਾਨੂੰਨੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲਾਲਬਾਗ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਜਾਂ ਨਿਗਰਾਨੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਡੀਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਰੋਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਸਦਨ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸੋਮਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਤੜਕੇ, ਬਿਨਾਂ ਚਰਚਾ ਜਾਂ ਬਹਿਸ ਦੇ ਪਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਧੋਖਾ ਹੈ, ਸ਼ਰਮਨਾਕ ਤੌਰ 'ਤੇ - ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਚਮਕ 'ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੇ ਸੱਤਿਆਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਅਹਿੰਸਾ ਅਧਾਰਤ ਸਿਵਲ ਨਾ-ਫੁਰਮਾਨੀ ਦੀ ਪੂਰੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਝੰਡੇ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਉਤਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ 'ਤੇ। ਇਹ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧ ਦੀ ਕੀਮਤ ਨਾ ਜਾਣਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਜੇਕਰ CITES ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਨਾਲ ਬਣਾਏ ਗਏ ਇੱਕ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਗਾਰਡਨ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ UNCBD COP 17 ਤੋਂ ਠੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਡੀਨੋਟੀਫਾਈ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਕਾਨੂੰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੀ ਘਾਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਂਝਾ ਹੈ।

ਕੀ ਦਾਅ 'ਤੇ ਹੈ?

ਇਹ ਲਾਲਬਾਗ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਗਾਰਡਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਬਨਸਪਤੀ ਦੌਲਤ ਹੈ ਜੋ CITES ਦੇ ਉਪਬੰਧਾਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇੱਕ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਗਾਰਡਨ ਵਜੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਗਾਰਡਨ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤੱਤਵ ਅਤੇ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਦੌਲਤ ਹੈ। ਪਾਈਨ - ਹੋਸਟਿੰਗ ਪਾਈਨ ਕੋਨ, ਦਿਓਰਡਰ, ਮਸ਼ਰੂਮ, ਪਾਮ, ਟਿਊਲਿਪ ਗਾਰਡਨ, ਗੁਲਾਬ ਬਾਗ, ਬੰਬੈਕਸ ਮਾਲਾਬਾਰਿਕਮ ਅਤੇ ਬੰਬੈਕਸ ਸੀਬਾ, ਬੋਆਬਾਬ ਵਰਗੇ ਸਥਾਨਕ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸਥਾਨਕ ਰੁੱਖ, CITES ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਕਾਨੂੰਨੀ ਉਪਬੰਧਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਗਾਰਡਨ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਪੀਟ ਦਾ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਮੁੱਲ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਕਾਰਬਨ ਨਿਕਾਸ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਇਸਦਾ ਬਨਸਪਤੀ ਮੁੱਲ ਮਨੁੱਖੀ ਅਤੇ ਬਨਸਪਤੀ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਮੌਜੂਦਾ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਫੇਫੜਿਆਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਲਾਲਬਾਗ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਗਾਰਡਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗਿੱਦੜ ਅਤੇ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਪਾਈਥਨ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਹੈ। ਹੋਰ ਥਣਧਾਰੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਂਦਰ, ਖਰਗੋਸ਼, ਗਿਲਹਰੀਆਂ, ਮੂੰਗੀ, ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਪਾਲਤੂ ਕੁੱਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਜੋ ਇਸ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਵਧਦੇ-ਫੁੱਲਦੇ ਹਨ, ਲਾਲਬਾਗ ਜਾਂ ਇਲੈਕਟ੍ਰਾਨਿਕਸ ਸਿਟੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ।

ਇਹ ਮਨੁੱਖਤਾ ਲਈ ਇੱਕ ਕੀਮਤੀ ਵਿਰਾਸਤ ਹੈ, ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਗਨੀਸ ਚੱਟਾਨ ਪਹਾੜੀ ਨੂੰ ਬੁਲਡੋਜ਼ਰ ਕਰਨ ਦਾ ਜੋਖਮ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਨਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਤੇਜ਼ ਟਰੈਕ ਸੜਕ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕੇ ਜੋ ਦੌਲਤ ਦੀ ਬਰਾਬਰ ਵੰਡ (ਪੜ੍ਹੋ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ) ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਹਾਈਵੇ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਚੱਟਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਸੁਰੰਗ ਬਣਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਜੋਖਮ ਭਰਿਆ ਹੈ। ਕੋਈ ਵੀ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਜਾਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਚੱਟਾਨ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਕੱਢਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ। ਉਤਰਾਖੰਡ ਵਿੱਚ ਸਿਲਕਿਆਰਾ ਸੁਰੰਗ ਬਚਾਅ ਯਾਦ ਹੈ? ਠੀਕ ਹੈ ਕਰਨਾਟਕ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਇਹ ਦਲੀਲ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਿਮਾਲੀਅਨ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਸੁਰੰਗ ਵਾਲੇ ਹਾਈਵੇ ਬਣਾਉਣਾ ਆਪਣੇ ਜੋਖਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਭੂ-ਵਿਗਿਆਨੀ ਜਾਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਲਾਲਬਾਗ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗਨੀਸ ਚੱਟਾਨ ਪਹਾੜੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਦੀ ਖੁਦਾਈ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਪਹਾੜੀ ਨੂੰ ਬੁਲਡੋਜ਼ਰ ਕਰਨ ਦੇ ਅਣਗਿਣਤ ਨਤੀਜੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉੱਪਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਵਾਤਾਵਰਣਕ ਢਾਂਚੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਜਾਂ ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।

ਜੇਕਰ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਅਸਥਿਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਟਿਕਾਊ ਬਣਾਓ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ। ਜੇਕਰ ਇਸ ਵਿੱਚ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਘਣਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਰੋਪਵੇਅ, ਜੈੱਟ ਪੈਕ, ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਕਈ ਢੰਗਾਂ, ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਅਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਵਿਕਲਪਕ ਸੜਕਾਂ, ਬਾਲਣ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਰਾਸ਼ਨਿੰਗ, ਕਾਰ-ਪੂਲਿੰਗ, ਇਲੈਕਟ੍ਰਿਕ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ; ਫਲਾਈਓਵਰਾਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੜਕੀ ਥਾਂ - ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਪ੍ਰਯੋਗਾਂ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ - ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਅਰਥ ਅਭਿਆਸ ਹੈ। ਇਸਨੇ ਸਿਰਫ ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਭੀੜ ਨੂੰ ਬਦਲਿਆ ਹੈ, ਇਸਨੂੰ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਲਾਲਬਾਗ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਟ੍ਰੈਫਿਕ ਹਫੜਾ-ਦਫੜੀ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਵਿਕਲਪਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਕਈ ਵਾਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਅਤੇ ਸਾਫਟਵੇਅਰ ਅੱਪਸਟਾਰਟਸ ਦੁਆਰਾ ਜਨਤਕ ਆਵਾਜਾਈ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਪਾਗਲਪਨ ਇਨਕਾਰ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਨਹੀਂ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕੀਮਤ ਦੇ ਲਾਲਬਾਗ ਦੇ ਇੱਕ ਇੰਚ ਨੂੰ ਡੀਨੋਟੀਫਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਨਹੀਂ। ਕਿਸੇ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਪਾਰਕ ਨੂੰ ਡੀਨੋਟੀਫਾਈ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਇਦ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਸਾਨ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਕੀ ਮੌਜੂਦਾ ਜਾਂ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਬੋਟੈਨੀਕਲ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਵਿਗਿਆਨਕ ਦੌਲਤ ਵਾਲੇ ਪਾਰਕ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਜੀ? ਦੁਬਾਰਾ ਸੋਚੋ।

ਹੋਰ ਹਵਾਲੇ ਲਈ ਲਿੰਕ:

https://www.ataavi.org/event/bird-walk-at-lal-bagh-bengaluru/

https://horticulturedir.karnataka.gov.in/21/lalbagh/en

https://karnatakatourism.org/en/attractions/lalbagh-botanical-garden/

https://www.instagram.com/reels/DOTOIi6CB-U/

https://ebird.org/hotspot/L2639177/bird-list

https://lalbaghgardenn.in/rare-trees-in-lalbagh/