వారమధ్య ఆలోచనలు 38, 26.08.2026

 ఈ ఏడాది రాబోయే 'ఎల్ నినో' (El Nino) ప్రభావానికి మనం సిద్ధంగా ఉన్నామా? ఇక్కడ ఒక ప్రాథమిక తనిఖీ జాబితా (checklist) ఉంది.

మాలినీ శంకర్

డిజిటల్ చర్చ

ఈ ఏడాది ఎల్ నినో గురించి విస్తృతంగా చర్చ జరుగుతోంది. కానీ మనం ఎంతవరకు సిద్ధంగా ఉన్నాం? గత అనుభవాల నుండి మనం నేర్చుకున్న పాఠాలు ఏమిటి, అవి బహిరంగంగా ఎక్కడైనా నమోదు చేయబడ్డాయా? 2009 మరియు 1998 సంవత్సరాల్లో ఎల్ నినో కారణంగా నైరుతి రుతుపవనాలు విఫలమయ్యాయి, ఆ తర్వాత ఈశాన్య రుతుపవనాలు దక్షిణ భారతదేశంలో తీవ్ర విధ్వంసాన్ని సృష్టించాయి. అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల జాతీయ సముద్ర శాస్త్ర మరియు పరిపాలనా విభాగం (NOAA), 2009లో ఒక పత్రికా ప్రకటనలో ఇలా పేర్కొంది: "జూలై 26న నాసా యొక్క ఆక్వా ఉపగ్రహంలోని EOS (AMSR-E) కోసం అడ్వాన్స్‌డ్ మైక్రోవేవ్ స్కానింగ్ రేడియోమీటర్ నుండి సేకరించిన డేటా ఆధారంగా తీసిన ఈ సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత వ్యత్యాస చిత్రంలో ఎల్ నినో పరిస్థితులు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి. ప్రస్తుత డేటాను, అనేక NOAA మిషన్లలో పంపబడిన అడ్వాన్స్‌డ్ వెరీ హై రిజల్యూషన్ రేడియోమీటర్ల ద్వారా కొలవబడిన దీర్ఘకాలిక సగటు ఉష్ణోగ్రతలతో (1985-1997) పోల్చడం జరిగింది".

ఈసారి కూడా, 2026లో ఎల్ నినో ప్రభావం ఇంకా 'రానప్పటికీ', జూలై 2026 నుండి భారతదేశ తీరప్రాంతాలు మరియు భూభాగాలపై అత్యంత స్పష్టంగా దాని ప్రభావం కనబడింది. దానికి ముందు వచ్చిన వేసవి కాలం కూడా చాలా కఠినంగా ఉంది - ఇది దాని సహజ లక్షణమే. దక్షిణ పసిఫిక్ మహాసముద్రంలో సముద్ర పర్వతాలు విస్ఫోటనం చెందడం వల్ల ఎల్ నినో ఏర్పడుతుంది, ఇది ప్రపంచంలోని ప్రతి ప్రాంతంలో కాలానుగుణ వాతావరణాన్ని తారుమారు చేస్తుంది. ఈ అకాల వాతావరణ సరళి భౌగోళికంగా కూడా ఒకదానికొకటి ప్రభావితం చేసుకుంటుంది. ఇది చాలా సంక్లిష్టమైన వ్యవస్థ.

అయితే, ఈ అకాల వాతావరణ ప్రభావాన్ని ఎదుర్కోవడానికి మనం ఎంతవరకు సిద్ధంగా ఉన్నాం? జూలైలో కుండపోత వర్షాలకు బదులుగా వేడి, పొడి వాతావరణమా? ఇది వాతావరణ చక్రాలను అస్తవ్యస్త రుతువులకు నెట్టివేస్తుంది. దీని ప్రభావం ఆహార నిల్వలు / ఆహార భద్రత, గృహవసతి మరియు ఆశ్రయం, తరలింపు మౌలిక సదుపాయాలు మరియు లాజిస్టిక్స్, సమాజంలోని దారిద్ర్య రేఖకు దిగువన ఉన్న వర్గాల కోసం ఆహార కేంద్రాలు లేదా అన్నదాన కేంద్రాలు మొదలైన వాటిపై ఉంటుందా?

నగరాలు మరియు గ్రామీణ గ్రామాలలో వరదలను నివారించడానికి ఎలాంటి సన్నాహాలు జరిగాయి? తలసరి ప్రాతిపదికన ఆహార ధాన్యాలను నిల్వ చేయడానికి ఎలాంటి పరిపాలనా చర్యలు తీసుకున్నారు? వరదలను ఊహించి, బలహీనులు మరియు అనారోగ్యంతో ఉన్నవారికి అనుకూలమైన బహుళ ప్రయోజన విపత్తు ఆశ్రయాలు ఏర్పాటు చేయబడ్డాయా? (విపత్తుల సమయంలో స్థానభ్రంశం చెందే అవకాశం ఉన్న) జనాభాకు అనుపాతంగా తగినన్ని విపత్తు ఆశ్రయాలు అందుబాటులో ఉన్నాయా? దీని కోసం గత ఎల్ నినో ప్రేరిత వరదల సమయంలో స్థానభ్రంశం చెందిన జనాభా ఎంత అనేది మనం తెలుసుకోవాలి. కానీ మన దగ్గర దశాబ్దపు జనాభా లెక్కల గణాంకాలు కూడా లేవు కదా? "మనం మౌలిక సదుపాయాలను ఎలా ప్రణాళిక చేయగలం" అని ఆ బాధ్యతగల రాజకీయ నాయకుడు, ఒక అరుదైన మనస్సాక్షిగల ముఖ్యమంత్రి అంటారు.

 రాబోయే వరదల సన్నద్ధతలో, ప్రతి పౌరుడి ఇంటి యాజమాన్య పత్రాలను డిజిటలైజ్ చేయడం అత్యంత ప్రాథమిక ప్రాముఖ్యత కలిగిన విషయం, తద్వారా ఏదైనా సందర్భంలో వరద కారణంగా అసలు పత్రాలు పోయినప్పుడు, నష్టపరిహారం కోసం దావాలను పరిష్కరించడంలో పత్రాలు సహాయపడతాయి.

 భారతదేశం వంటి దేశంలో విపత్తు ఆశ్రయాలను గరిష్టంగా 1000 మందికి వసతి కల్పించేలా రూపొందించి, ప్రణాళిక చేయాలి. ఈ స్థాయిలో సామూహిక వంట చేయడానికి అవసరమైన వంటసామాను గురించి ఆలోచించండి! ఒకేసారి 5 లీటర్ల టీ తయారు చేయడమే మనకి ఒక సవాలుగా అనిపిస్తుంది!

 ఆశ్రయాలు వరదలకు గురికాకుండా ఉండేందుకు వాటిని స్తంభాల మీద నిర్మించాల్సి రావచ్చు.

 విపత్తు శరణార్థుల కోసం ఆశ్రయాలలో తగినంత వంట ప్రదేశాలు మరియు ఆహారం వండటానికి సరిపడా స్థలం ఉండాలి.

 తరలింపు సూచనలను బ్రెయిలీ భాషతో పాటు బహుభాషా మరియు సంకేత భాషలో కూడా అందించాలి; వీల్‌చైర్‌పై ఆధారపడిన వారి సంరక్షకులకు మరియు సహాయకులకు, అలాగే సెరిబ్రల్ పాల్సీ / స్పాస్టిక్స్, స్కిజోఫ్రెనియా, బైపోలార్ వంటి మానసిక ఆరోగ్య సమస్యలతో బాధపడుతున్న వారికి లేదా పక్షవాతం వచ్చిన వారికి / నడవలేని వారికి కూడా ఈ సూచనలను అందించాలి.

 ఎయిర్ కండిషనింగ్ లేకుండా విపత్తు శరణార్థులు సౌకర్యవంతమైన పరుపులపై నిద్రపోవడానికి ఆశ్రయాలలో తగినంత స్థలం ఉండాలి (అంటే గాలి, వెలుతురు బాగా వచ్చేలా ఏర్పాట్లు ఉండాలి).

 పోషకాహార సూచికతో కూడిన ఆహార భద్రతతో, తగినంత ఆహార ధాన్యాలు మరియు ఆరోగ్యకరమైన, పరిశుభ్రమైన వంట సౌకర్యాలు ఉండాలి. NDMA యొక్క SOP ప్రకారం, తలసరి ప్రాతిపదికన లెక్కించిన 60 రోజుల ఆహార రేషన్లను జిల్లా యంత్రాంగం ఆధీనంలో ఆహార నిల్వగా ఉంచడం తప్పనిసరి. భారతదేశానికి గర్వకారణం మరియు ఘనత ఏమిటంటే, ఆసియా సునామీ అనంతరం కోలుకుంటున్న నెలల్లో, సునామీ తాకిన అండమాన్ నికోబార్ దీవులలో ఒక్కరు కూడా ఆకలితో చనిపోలేదు. అత్యంత దక్షిణ భారత భూభాగమైన, లోతట్టు నిర్జనమైన గ్రేట్ నికోబార్ దీవిలోని ఒక ద్వీపవాసి, తన కుడి అరచేతిని గిన్నెలా పట్టుకుని నాకు ఇలా చెప్పాడు: "యంత్రాంగం మాకు ప్రతి పూటకు ఇంత కిచడీ ఇచ్చేవారు, అది మా కడుపు నింపకపోయినా, ఆకలితో ఉండకుండా ఉండేందుకు సరిపోయేది".

 "తాగునీటిని రేషన్ పద్ధతిలో ఇచ్చినా, శుభ్రమైన తాగునీటికి కొరత లేదు" అని తమిళనాడులో సునామీ నుండి బయటపడిన మరో మత్స్యకారుడు చెప్పాడు.

 ఒక ఆశ్రయంలో, ఒక్కో టాయిలెట్‌లో గంటకు గరిష్టంగా ముగ్గురు మాత్రమే ఉపయోగించుకునేలా తగినన్ని మరుగుదొడ్లు ఏర్పాటు చేయాలి. టాయిలెట్ల ఆటోమేటెడ్ శానిటైజేషన్‌ను గంటకు ముగ్గురు ఉపయోగించేలా సమయబద్ధం చేయాలి.

 మరుగుదొడ్లు వీల్‌చైర్ వినియోగదారులకు, బలహీనులకు మరియు అనారోగ్యంతో ఉన్నవారికి అనుకూలంగా ఉండాలి. ఆశ్రయ కేంద్రాలలో ఉన్న వికలాంగులు, బలహీనులు మరియు బలహీనమైన ప్రజలకు మరుగుదొడ్లను ఉపయోగించడంలో స్వచ్ఛంద సేవకులు సహాయం చేయాలి: నడవలేని వ్యక్తుల అవసరాలకు అనుగుణంగా టాయిలెట్ సీట్లు / టాయిలెట్ బౌల్స్‌కు విడదీయగల రైజర్‌లను అమర్చాలి. వృద్ధులకు మరియు చాలా బలహీనంగా ఉన్నవారికి టాయిలెట్ సీటుపై కూర్చోవడానికి లేదా అక్కడి నుండి లేవడానికి సహాయం అవసరం.

 బహుశా కొన్ని ఆశ్రయ కేంద్రాలను రూపొందించడం మంచిది.మౌలిక సదుపాయాలు అనుకూలంగా ఉండి, స్వచ్ఛంద నర్సులు 24X7 విధుల్లో ఉండే చోట, కేవలం బలహీనమైన, అనారోగ్యంతో ఉన్న దివ్యాంగులకు మరియు మానసిక ఆరోగ్య / నాడీ సంబంధిత సమస్యలతో జీవిస్తున్న ప్రజలకు మాత్రమే.

 సాంస్కృతిక సున్నితత్వానికి అనుగుణంగా ఉండే ఆహార కేంద్రాలను భౌగోళికంగా ప్రణాళిక చేయాలి. ఉదాహరణకు, 2009 అక్టోబర్‌లో ఉత్తర కర్ణాటక వరదలకు గురై, తీవ్రంగా దెబ్బతినడంతో వేలాది మంది నిరాశ్రయులయ్యారు. మీరు వారిని విపత్తు ఆశ్రయాలలో ఉంచి, జొన్నకు బదులుగా గోధుమల వంటి ఆహారం ఇస్తే, వారికి ఎండోక్రైన్ రుగ్మతలు వచ్చే అవకాశం ఉంది, ఇది ఆ పరిస్థితి యొక్క ఒత్తిడిని మరింత పెంచుతుంది. అదేవిధంగా, మత్స్యకారులకు రోజుకు మూడుసార్లు చేపలు, అన్నం అవసరం; చేపలు పట్టేటప్పుడు వారు చాలా కేలరీలను ఖర్చు చేస్తారు కాబట్టి వారికి కార్బోహైడ్రేట్ల పరిమాణం ముఖ్యం కాదు. కాబట్టి స్థానిక ఆహారం విషయంలో రాజీ పడకూడదు. విపత్తు నివారణ పరిభాషలో దీనిని సాంస్కృతిక సున్నిత ఆహార భద్రత అంటారు.

 ఆనకట్టలు మరియు జలాశయాలలో పూడికతీత అనేది వరదలను మరియు ఎల్ నినో యొక్క ఇతర ప్రభావాలైన కొండచరియలు విరిగిపడటం, భూపాతాలు, ఆకస్మిక వరదలు, నీటి ద్వారా సంక్రమించే వ్యాధులు, సంబంధిత వైద్య సన్నద్ధత మొదలైనవాటిని తగ్గించడంలో ఎంతగానో సహాయపడుతుంది.

 ప్రతి గ్రామంలో శోధన మరియు సహాయక సిబ్బందికి పునశ్చరణ కోర్సులు మరియు శిక్షణ ఇవ్వబడిందా?

 శోధన మరియు సహాయక చర్యల కోసం అవసరమైన ఏర్పాట్లు మరియు పరికరాలు నవీకరించబడి, నిర్వహించబడుతున్నాయా?

 వరద ప్రారంభం కావడానికి చాలా ముందుగానే పౌరులు తమ ఆస్తి పత్రాల నుండి గుర్తింపు కార్డులు, పాస్‌పోర్ట్‌లు, బీమా కార్డులు/పత్రాలు మొదలైన చట్టపరమైన పత్రాలను డిజిటలైజ్ చేసుకోవడం ద్వారా కూడా సిద్ధంగా ఉండవచ్చు. దీని కోసం, కచ్చితమైన ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలు మరియు వాతావరణ అంచనా కేంద్రాలపై ఆధారపడటం అత్యంత కీలకం.