मिडवीक म्यूजिंग्स 38, 26.08.2026

ह्या वर्साच्या एल निनोच्या परिणामा खातीर आमी तयार आसात? हांगा एक उक्त्या हाडांचो तपासणी वळेरी आसा.

मालिनी शंकर हांणी केला

डिजिटल प्रवचन

अंदूं एल निनोची खूबशीं कामां सुरू आसात. पूण आमी कितले तयार आसात? भौशीक मळार खंयचे धडे शिकल्यात आनी दस्तावेजीकरण केलां? 2009 आनी 1998 वर्सा एल नीनोन नैऋत्य पावस धुवन काडलो आनी उपरांत ईशान्य पावसांनी दक्षिण भारतांत व्हडलोसो विध्वंस केलो.

अमेरिकेच्या संयुक्त संस्थानांच्या नॅशनल ओशनोग्राफीक आनी प्रशासकीय प्रशासनान 2009 वर्सा दिल्ले प्रेस विज्ञप्तींत सांगिल्लें की, नासाच्या एक्वा उपग्रहाचेर 26 जुलयाक अॅडव्हान्सड मायक्रोवेव स्कॅनिंग रेडिओमीटर फॉर ईओएस (AMSR-E) च्या डेटाचेर आदारीत ह्या दर्याच्या पृश्ठभागाचें तापमान विसंगती प्रतिमेंत एल निनोची परिस्थिती दिसून येता.सद्याच्या डेटाची तुळा दीर्घकाळांतल्या सरासरी तापमानाकडेन (1985-1997) केल्या एनओएएच्या जायत्या मिशनांचेर उड्डाण केल्ले प्रगत व्हेरी हाई रिझोल्यूशन रेडिओमीटर”.

हे खेपेय 2026 वर्सा एल नीनोचो परिणाम ‘पावूंक ना’ पूण जुलय 2026 उपरांत भारताच्या दर्यादेगांचेर आनी भूंयप्रदेशाचेर चड स्पश्टपणान जाणवला.उमाळ्याचो आदलो हंगामूय खर आशिल्लो – खाशेलेपणान असो. संवसारांतल्या दर एका वाठारांतल्या हंगामी हवामानाची भरपाय करपी दक्षिण पॅसिफीक म्हासागरांतल्या दर्याच्या दोंगराच्या स्फोटांक लागून एल निनो सुरू जाता. बिगर हंगामी नमुने भौगोलिक नदरेनय एकामेकांक भरपाय करतात. तो एक सामको गुंतागुंतीचो मॅट्रिक्स.

तर, बेमौसम हवामानाच्या परिणामाक तोंड दिवपाक आमी कितले तयार आसात? पावस पडचे बदला जुलयांत उश्ण सुकें हवामान? हाका लागून हवामानाचे चक्र अयोग्य हंगामांत धुकलतात. अन्न टोपली / अन्न सुरक्षा, घरां आनी आश्रय, रिकामी मुळावी बांदावळ आनी रसद, समाजांतल्या बीपीएल विभागां खातीर अन्न स्टेशनां वा सूप किचन आदीचेर परिणाम जातलो?

शारांनी आनी गांवगिऱ्या गांवांनी हुंवार येवचो न्हय हे खातीर खंयची तयारी सुरू आसा? दर मनशाक अन्नधान्याचो सांठो करपा खातीर खंयचे प्रशासकीय उपाय केल्यात? हुंवाराची अपेक्षा दवरून दुबळ्या आनी दुबळ्या लोकांक सुसंगत अशे बहुउद्देशीय आपत्ती आश्रयस्थान आसात काय? लोकसंख्येच्या प्रमाणांत (आपत्तीच्या वेळार स्थलांतरीत जावपाची शक्यताय) फावो ते आपत्ती आश्रयस्थान जाग्यार आसात काय? हाचे खातीर फाटल्या एल निनो प्रेरीत हुंवारांत स्थलांतरीत जाल्ली लोकसंख्या आमकां कळपाक जाय. पूण मागीर आमचे कडेन दशकाचे जनगणनेचे आंकडे लेगीत नात? “आमी मुळाव्या साधनसुविधांचो आराखडो कसो करूं येता” अशें कर्तव्यनिश्ठ राजकारणी, एक दुर्मिळ विवेकबुध्दीचो मुख्यमंत्री.

 येवपी हुंवाराची तयारी करपा खातीर दरेका नागरिकाचे घर मालकीचे कागदपत्र डिजिटल करप हें सगळ्यांत मुखेल म्हत्व आसा, जाका लागून हुंवार आयल्यार आनी हुंवारांत मूळ कागदपत्रां वचून गेलीं जाल्यार, दस्तावेजीकरण लुकसाण भरपायेचे दावे निवळावपाक मदत करता.

 भारता सारक्या देशांत चडांत चड 1000 लोकांक रावपाक मेळचें अशें आपत्ती आश्रयस्थानांची रचना आनी येवजण करची पडटा. फकत ह्या प्रमाणांत सामुहीक रांदपाक जाय आशिल्लीं रांदचे कुडीचीं आयदनां विचारात! तुमकां आनी म्हाका एकाच वेळार 5Litres च्या करपाक आव्हान दिसतलें!

 घरांत हुंवार येवचो न्हय म्हणून आश्रयस्थानां स्टिल्टांचेर बांदचे पडूं येतात.

 आश्रयस्थानांनी रांदपाचीं सुवाती भरपूर आसूंक जाय आनी आपत्ती निर्वासितांक जेवण रांदपाक फावो ती सुवात आसूंक जाय.

 रिकामे करपाच्यो सुचोवण्यो ब्रेल भाशे भायर बहुभाषी जाहिरात सांकेतिक भास दिवच्यो पडटात; तशेंच व्हीलचेराचेर आदारीत लोकसंख्येच्या काळजी घेवप्यांक आनी हाजीर रावप्यांक आनी हेर गजालीं सयत मानसीक भलायकेच्या प्रस्नांनी ग्रस्त आशिल्ल्यांक दिवचे पडटले जशे की सेरेब्रल पक्षाघात / स्पॅस्टीक, सिझोफ्रेनिया, द्विध्रुवी वा पक्षाघात जाल्ल्या व्यक्तींक / हालचालींत अपंगत्व आशिल्ल्या लोकांक.

 आपत्तीच्या निर्वासितांक वातानुकूलन नासतना सोयीस्कर गादयेचेर न्हिदे खातीर आश्रयस्थानांत भरपूर आसूंक जाय (म्हळ्यार फावो ती क्रॉस व्हेंटिलेशन आसची पडटा).

 फावो तें अन्नधान्य आनी निरोगी नितळसाण रांदप, पोशण अनुक्रमीत अन्न सुरक्षा. एनडीएमएच्या एसओपी प्रमाण दर मनशाक मापांकीत केल्लें 60 दिसांचें अन्न रेशन) जिल्लो प्रशासनाच्या ताब्यांत अन्न सांठो म्हणून दवरपाचें सक्तीचें आसा. भारताचो अभिमान आनी श्रेय म्हणल्यार आशियाई सुनामी उपरांत बरे जावपाच्या म्हयन्यांत अंडमान निकोबार जुंव्यांचेर सुनामी जाल्ल्यान एकूय उपाशी मरण आयलें ना. खोल उध्वस्त ग्रेट निकोबार जुंव्याचेर (सगल्यांत दक्षिण भारतीय प्रदेश) एक जुंव्यावयल्यान म्हाका सांगतना उजव्या हाताच्या तळव्याक कप करून इशारो केलो “प्रशासन आमकां दर जेवणाक इतली किचाडी दिताली, ती आमकां भरनाशिल्ली पूण आमकां उपाशी सोडची न्हय म्हणून पुरो”.

 “राशन केल्लें तरी निवळ पिवपाच्या उदकाचो उणाव नाशिल्लो” अशें तमिळनाडूंतल्या सुनामींतल्यान जिवीत उरिल्लो आनीक एक नुस्तेकार सांगता.

 एका आश्रयांत दर शौचालयाक दर वराक चडांत चड तीन वापरप्यांक सेवा दिवपाक जाय तितले शौचालय जाग्यार आसचे पडटात. शौचालयांचें स्वयंचलीत सॅनिटायझेशन दर वराक तीन जाणांच्या वापरा खातीर वेळ थारावचो पडटा.

 शौचालय व्हीलचेराचेर वापरपी, दुबळे आनी दुबळे अशा लोकांक सुसंगत आसपाक जाय. शौचालय वापरपाक स्वयंसेवकांक आश्रयस्थानांतल्या वेगवेगळ्या सक्षम दुबळ्या आनी दुबळ्या लोकांक मजत करची पडटा: शौचालयाचीं आसनां / संडासाचीं बावलीं वेगळीं करपाक येवपी रेझरांनी जोडचीं पडटात, जाका लागून हालचालींत अपंगत्व आशिल्ल्या व्यक्तींच्यो गरजो भागोवंक मेळटात. जाण्टे आनी सामके दुबळे लोक टॉयलेट सीटाचेर बसपाक वा थंयच्यान उठपाक मदत जाय.

 घडये थोड्या आलाशिऱ्यांची रचना करप बरें शुभकामना दिताफकत दुबळे, दुबळे वेगळे सक्षम आनी मानसीक भलायकी / तंत्रिका शास्त्राच्या प्रस्नां कडेन जियेवपी लोकां खातीर जंय मुळावी बांदावळ सुसंगत आसा आनी स्वयंसेवी नर्सी ड्युटीचेर आसात 24 X 7.

 संस्कृताय संवेदनशीलते प्रमाण अन्न विक्री केंद्रांची भौगोलिक नदरेन येवजण करची पडटा. 2009 वर्सा ऑक्टोबरांत देखीक उत्तर कर्नाटकांत हुंवार आनी मारपेट जावन हजारांनी लोक बेघर जाले. आपत्ती आश्रयांत दवरून तांकां जोवराच्या बदलाक गंव सारकें जेवण दिल्यार तांकां अंत:स्रावी विकार जावंक शकतात आनी परिस्थितीचो ताण आनीक वाडटा. तेच प्रमाण नुस्तेमारांक दिसांतल्यान तीन फावटीं नुस्तें आनी तांदूळ जाय पडटा; नुस्तें मारतना ते इतलीं कॅलरी जळयतात म्हणून तांकां कार्ब काउंट कसलोच फरक पडना. म्हणल्यार थळावे जेवण हो तडजोड नाशिल्लो वाठार. आपत्ती कमी करपाचे भाशेंत ताका संस्कृताय संवेदनशील अन्न सुरक्षा अशें म्हण्टात.

 एल नीनोचो हुंवार आनी हेर परिणाम – जशे की चिखलाचो हुंवार, भूंयकांप, झटपट हुंवार, हुंवार, उदकांतल्यान जावपी रोग, संबंदीत वैजकी तयारी आनी हेर परिणाम कमी करपाक धरण आनी जलाशय गाळ काडप खूब पयस वतात.

 सर्च आनी रेस्क्यू कर्मचाऱ्यांक दरेका गांवांत रिफ्रेशर कोर्स आनी प्रशिक्षण दिलां काय?

 सोद आनी बचावा खातीर रसद आनी उपकरणां सुदारल्यांत आनी सांबाळ्ळ्या काय?

 नागरिकांनी स्वताचे कायदेशीर दस्तावेज डिजिटल करूनय तयारी करूं येता – मालमत्तेच्या कागदपत्रां पासून आयडी, पासपोर्ट, विमो कार्ड / कागदपत्रां आदी हुंवार सुरू जावचे बऱ्याच आदीं. हे खातीर अचूक सुरवातीची शिटकावणी दिवपी प्रणाली आनी हवामान अदमास स्थापत्यांचेर आदारून रावप म्हत्वाचें मोलाचें आसा.