मध्य सप्तकाचे चिंतन 35. 5.08.26
जेरियेट्रीक दीस आतांच आमचे फाटल्यान गेला.
मालिनी शंकर हांणी केला
आशियाई सुनामीच्या उपरांतच “बिल्ड बॅक बेटर” हें वाक्य अमेरिकेचो आदलो अध्यक्ष बिल क्लिंटन हाणें तयार केलो जो संयुक्त राष्ट्र संघटनेच्या पंगडाचो भाग आशिल्लो आनी ताणें बाधित दर्यादेगेवेल्या समाजांच्या पुनर्वसनाची प्रक्रिया सुरू करपा खातीर बाधित दर्यादेगांक भेट दिली. उपरांत ह्या वाक्यांशांत फुडल्या सैमीक संकश्टांचो परिणाम ‘तयार’ जावपा खातीर समाजांत लवचीकपण तयार करपा खातीर उदरगतीचो आस्पाव जावपाचो आस्पाव जालो.
ह्या “बिल्ड बॅक बेटर” उपक्रमांत शिक्षण, भलायकी जतनाय, नुस्तेमारी, नितळसाण, मासिक पाळी नितळसाण, सूक्ष्म वित्त, मुळावी बांदावळ, दर मनशाक संयुग केल्ली उपयुक्तताय, घरां, भूंयकांप सुरक्षीत बांदकाम, पोशण आनी हेर ... मनशाच्या हस्तक्षेपाच्या आनी अर्थीक कार्यावळींच्या सगळ्या वाठारांनी उपक्रमांचो आस्पाव आशिल्लो. अशे तरेन मनीस विकास निर्देशांक आनी स्मार्ट सिटी गव्हर्नन्स ह्या संकल्पनांची उत्क्रांती जाली. राज्यान फकत पिवपाचें उदक, शेतकी, बँकींग आनी पुलीस सेवांचो दर मनशाक वापरप न्हय, तर दर मनशाक कोयर तयार करप, वीज वापर आनी दर मनशाक पर्यायी उर्जा पुरवण करपाखातीर नकाशे तयार करप हें उदरगतीच्या प्रवचनाचे मुखेल आदार जालें. तेच प्रमाण उजो पालोवपी दळाची मुळावी बांदावळ, प्राथमीक भलायकी सेवा, पशुवैजकी जतनाय, पाचव्या झाडांचो आच्छादन, दूरसंचार आनी इंटरनॅट बँडविड्थ, भौशीक येरादारी आनी हेर, सगळें दर मनशाच्या आदाराचेर मापांकन करचें पडटा.
म्हणल्यार ५००० लोकांच्या गांवांत उण्यांत उणें १० चौखण किलोमीटर क्षेत्रफळ आसूंक जाय; दर आठ वरां शिफ्टांत उण्यांत उणें पांच उजो पालोवपी दळ आनी उण्यांत उणें सात उजो पालोवपी दळाचे कर्मचारी आशिल्ले उजो पालोवपी दळ. प्रशासकीय आनी भौगोलिक वाठारांतल्या दरेका गांवाक पावसाचें उदक एकठांय करचें पडटा, जलाशयांत एकठांय करचें पडटा आनी त्या भौगोलिक वाठारांतल्या लोकांच्या “सामान्य बऱ्या / सामान्य इत्सा” खातीर सादारण मालमत्तेची संसाधन म्हणून प्रशासन करचें पडटा.
भौशीक शाळांनी 10 चौखण किलोमीटर वाठारांतल्या उण्यांत उण्या 500 भुरग्यांच्या गरजेची सेवा करची पडटली. माध्यमीक शाळा सोडल्यार, एकदां दर एका गांवांत प्री युनिव्हर्सिटी कॉलेजी, डिग्री कॉलेजी, पॉलिटेक्निक संस्था, अभियांत्रिकी, वैजकी, दंत म्हाविद्यालय, आनी उद्देगीक प्रशिक्षण संस्था सोडून वेवसायीक अभ्यासक्रम संस्था आसले उपरांत, मागीर आमी दर एका उप जिल्ह्यांत वा तालुक पातळेचेर विद्यापिठांची येवजण करूंक शकतात, आनी समर्पीत विद्यापिठां आनी म्हायती तंत्रज्ञान, पारंपारीक वैजकी खातीर वा जिल्लो हांगा हवामान बदल लॅब, दर्या भूंयशास्त्र अभ्यासा खातीर समर्पीत विद्यापिठां आनी लीनिंग केंद्रां सारकिल्या खाशेल्या विद्यापिठांची येवजण करूंक शकतात पांवडो. भारतांतल्या दरेका जिल्ह्यांत हें मॉडेल साध्य आनी स्केल अप करपाक मेळ्ळें जाल्यार सगळ्यांत व्हडली शिक्षणीक सुदारणा जावपाची. रोजगार प्रधान शिक्षणाची तळाची ओळ म्हळ्यार दर एका नागरिकाच्या गरजे प्रमाण योग्यताय चांचणी केंद्रां स्थापन करपाची गरज.
फुडें रोजगाराच्यो संदी येतात: योग्यताय चांचण्यो आनी भुरग्यांच्या शिक्षणाच्या माँटेसरी मॉडेलांचेर आदारीत, भुरग्याची प्रतिभा, कुशळटाय आनी योग्यताय त्या मळार फुलपाक दिवपाक गरजेच्या प्रकारच्या पर्यावरण यंत्रणेचेर गुंतवणूक करपाची गरज आसा. म्हणल्यार भुरग्याक नर्स वा पॅरामेडिकल जावपाची आकांक्षा आसा अशें म्हणल्यार फिजियोथेरपी वा पारंपारीक वैजकी, मागीर गुंतवणूकदारांक अत्याधुनीक फिजियो थेरपी प्रशिक्षण संस्थांनी गुंतवणूक करपाक वा जडीबूटी वखदां आनी हेर जैविक साधनांचो ex situ प्रवेश मेळोवपाची जापसालदारकी आसता... #UNCBD. पारंपारीक वैजकी वखदां प्रमाणीकरण, आनी पारंपारीक वैजकी तयार करपाक वचपी साधनसुविधांचें प्रमाणीकरण मागीर कायदेशीर चौकटीचो भाग आसतलो.
तेच प्रमाण प्राथमीक भलायकी जतनाय केंद्रांनी चडांत चड 1000 लोकांक सेवा दिवंक जाय. पूण भारतांत तो १५००० – ५०००० लोकांच्या आवांठात आसा. दर एका गांवांतल्या पीएचसींत विख विरोधी, रेबीज विरोधी लसांचो बरो सांठो आसूंक जाय, आनी महामारी खातीर तयार आसपाक जाय. भलायकी जतनाय घेवपा खातीर पुरवण साखळी आनी रसद म्हत्वाची आसा.
फार्माकोलॉजी, ग्रामीण उदरगत, ऑटोमोबायल आनी ऑटोमेशन, शेती, कृशी रान, बँकिंग, अर्थीक संस्था, शासन आनी हेर मळार कृत्रिम बुध्दीमत्ता अर्ज म्हत्वाचो आसा...
• जशें जाण्ट्यांची हेल्पलायन आनी मानसीक भलायकी हेल्पलायन आसा तशीच वेगवेगळ्या सक्षम नागरिकां खातीरय हेल्पलायनाची गरज आसा.
• एकलेच रावपी एकले जाण्टे वा जाण्टे आपल्या घरांची / राबित्याची अनुक्रमीत डुप्लीकेट चावी दवरपाक सुरक्षीत सुवात जाय, जाका लागून नेमिल्ल्या काळजी घेवप्यांक आपत्कालीन प्रवेश मेळटलो.
• दर मनशाक पाचव्या आवरणांत देशभरांतल्या गांवगिऱ्या कुपोशित भुरग्यांच्या, दुबळ्या आनी दुबळ्या आनी दुदाक धरपी आवयच्या पोशणाची गरज मापांकनाचो आस्पाव आसपाक जाय.
• वेगवेगळ्या सक्षम लोकां खातीर समर्पीत भौशीक येरादारी मागप चड आसा? होंय जाल्यार भौशीक येरादारींत वेगवेगळ्या सक्षम लोकां खातीर आरक्षण करप गरजेचें.
• वेगवेगळ्या सक्षम भुरग्यां खातीर आनी किशोरांक समावेशक / एकत्रीत शिक्षण गरजेचें आसा. लिंग अल्पसंख्यांकांक रोजगाराची संद तयार करची पडटली.
• ज्येश्ठ भलायकी जतनाय घेवपा खातीर प्रगत भलायकी जतनाय संस्थांनी दवरची पडटली.
• भौशीक भलायकी प्रशासनान मानसीक भलायकी जतनाय घेवपाचो घटक करचो पडटलो, तातूंत समर्पीत एम्ब्युलन्स सेवा आसपावीत आसात... एम्ब्युलन्स आनी उजो पालोवपी दळां खातीर लेन सयत मा
Comments
Post a Comment