మిడ్‌వీక్ మ్యూజింగ్స్ 34, 29.07.2026

బెంగళూరు ఇంత గొప్పగా ఉండటానికి ప్రణాళికాబద్ధమైన భూ వినియోగమే కీలకం.

మాలినీ శంకర్

డిజిటల్ డిస్కోర్స్

బెంగళూరు భారత ఉపఖండంలోనే అత్యంత చల్లని నగరంగా ఉండేది, ఇప్పటికీ ఉంది. కానీ మనం ఆ స్వర్గధామాన్ని వేగంగా కోల్పోతున్నాం. భారతదేశంలోని మైదాన ప్రాంతాలలో అత్యంత ఎత్తైన ప్రదేశమైన దక్కన్ పీఠభూమిపై బెంగళూరు ఉండటమే ఇక్కడి ఆరోగ్యకరమైన ఉప పర్వత వాతావరణానికి కారణం. కర్కాటక రేఖ మరియు భూమధ్యరేఖ మధ్య, ద్వీపకల్పం నడిబొడ్డున, రెండు తీరాలకు సమాన దూరంలో ఉన్న ఈ ప్రదేశానికి, చదునైన సారవంతమైన నేల మరియు ఏడాది పొడవునా ఆహ్లాదకరమైన, సౌమ్యమైన వాతావరణం వరంగా ఉన్నాయి. వలసవాదులు ప్రారంభించిన అభివృద్ధిని బ్రిటిష్ రెసిడెంట్ పర్యవేక్షించగా, సర్ ఎం.వి. విశ్వేశ్వరయ్య, సర్ మీర్జా ఇస్మాయిల్, దీవాన్ మాధవరావు, దీవాన్ ఎం.ఎన్. కృష్ణారావు వంటి సమర్థులైన పరిపాలకుల ఆధ్వర్యంలో మైసూరు వొడయార్ రాజులు ఈ అభివృద్ధిని అమలు చేశారు. ప్రధాన శివారు ప్రాంతాలు, వాణిజ్య కేంద్రాలు మొదలైనవాటిని కలిసేలా విశాలమైన వీధులు, ప్రధాన రహదారులను ప్రణాళికబద్ధంగా నిర్మించారు; శివారు వాణిజ్య, పారిశ్రామిక ప్రాంతాలను ఎంతో పకడ్బందీగా ప్రణాళిక చేశారు. సామాన్యుల కోసం బస్సు సర్వీసు కూడా ప్రభుత్వ రంగ వ్యవహారంగానే ఉండేది. శారీరకంగా వికలాంగులు కూడా పాఠశాల / విశ్వవిద్యాలయానికి లేదా ఉపాధి కోసం ఈ బస్సులను ఉపయోగించుకునేవారు. పారిశ్రామిక అవసరాల కోసం, పచ్చని ప్రదేశాల కోసం, నివాస ప్రాంతాల కోసం, మార్కెట్ల కోసం, వాణిజ్య కేంద్రాల కోసం చక్కగా కేటాయించిన ప్రాంతాలను జోన్లుగా విభజించారు. ఆరోగ్య సంరక్షణ సంస్థలు ఒకదానికొకటి చాలా దూర దూరంగా, కానీ అంబులెన్స్ సేవ బాగా పనిచేసేది మరియు ఆరోగ్య సంరక్షణ ఖచ్చితంగా ఖరీదైనది కాదు. ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలను గృహవసతి, ఆరోగ్య సంరక్షణ మౌలిక సదుపాయాలు, వినియోగ మౌలిక సదుపాయాలు మరియు రవాణా సౌకర్యాలతో సహా ప్రణాళిక చేశారు. పాత ఆర్థిక వ్యవస్థ మొత్తం ఆర్థిక చక్రానికి మరియు సామాజిక నిర్మాణానికి తోడ్పడింది. పేదరికం లేదు; మొత్తం సమాజం సుస్థిరంగా ఉండేది.

బెంగళూరు వాతావరణం ఎంత సౌమ్యంగా ఉండేదంటే, వేసవిలో ఉష్ణోగ్రతలు ఎప్పుడూ 320°C మించలేదు. పొగమంచుతో కూడిన ఉదయాలు వేసవి ఉదయాల ప్రత్యేకతగా ఉండేవి మరియు 1980ల వరకు బెంగళూరులో వేసవి తీవ్రంగా ఉన్నప్పుడు కూడా ప్రజలు సగం చేతులు కప్పుకునే స్వెటర్లు ధరించేవారు. బెంగళూరు వాసులమైన మాకు చెమట పట్టడం అంటే ఏమిటో తెలియదు! వర్షాలు సకాలంలో కురిశాయి, వేసవి, శీతాకాలాలు రెండూ ఆహ్లాదకరంగా ఉండేవి.

BEML, HAL, BEL NAL, BHEL వంటి ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల (PSUల) ఉద్యోగులు, వారి యజమానులైన ఆ సంస్థలే ఏర్పాటు చేసిన బస్సు సర్వీసు ద్వారా పనికి వెళ్ళేవారు. వాస్తవానికి, వారు తెల్లవారుజాము వరకు పనిచేసేవారు. కానీ ఫ్యాక్టరీ క్యాంటీన్ల వల్ల వారికి ఈనాటి ఎండోక్రైన్ రుగ్మతలు రాలేదు. రాత్రి షిఫ్టు ఉద్యోగులు తమ భార్యలను నిద్రలేపకుండా, బస్సులు దిగి దగ్గరలోని బేకరీకి వెళ్లి, ఒక బన్ను నమిలి, ప్రసిద్ధ బాదం పాలతో దాన్ని తాగేసి ఇంటికి వెళ్ళిపోయేవారు. మధుమేహం, అధిక రక్తపోటు వంటి అంతఃస్రావక రుగ్మతలు 65 ఏళ్లు పైబడిన వారికి మాత్రమే ఉండేవి. ఒత్తిడి అనే మాటే వినిపించలేదు!

పర్సుల కోసం విలాసవంతమైన బ్రాండ్లు, వజ్రాల నెక్లెస్‌లు కొనడానికి ఖర్చుపెట్టగల సంపద ఉండేది కాదు. వృత్తి నిపుణులతో కూడిన ఉన్నత వర్గానికి మాత్రమే నెలకు ఒకటి లేదా రెండుసార్లు కుటుంబంతో కలిసి రెస్టారెంట్‌కు వెళ్ళేవారు. మనకు ఎంతో ఇష్టమైన విధాన సౌధ భవనం వంటి దీపాలతో వెలిగే స్మారక కట్టడాలను చూడటమే వినోదం.

కానీ ఈ ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలే ఆర్థిక వ్యవస్థను ఎంతగా పీల్చివేశాయంటే, అది రక్షిత ఆర్థిక వ్యవస్థ నుండి బయటకు రావాల్సి వచ్చింది. సరళీకరణ అనివార్యమైంది మరియు 1991లో డాక్టర్ మన్మోహన్ సింగ్ ద్రవ్య సంస్కరణలను ప్రవేశపెట్టినప్పుడు, అది భారతదేశానికి ఒక ఉధృతమైన ఆర్థిక వ్యవస్థగా పరిణమించింది. దీనికి మరోవైపు భౌతిక అవినీతి ఉండేది. ప్రతి భారతీయుడు మూడు నుండి ఐదు కార్లు, మూడు స్థిరాస్తులను కలిగి ఉండాలి మరియు ఐదు అంకెల ఆదాయాన్ని సంపాదించాలి. ఈ పిచ్చికి మద్దతుగా ప్రపంచ బ్యాంకు నిధులతో ఫ్లైఓవర్లు వచ్చాయి, రియల్ ఎస్టేట్ ప్రాజెక్టులు వెంచర్ క్యాపిటల్ నిధులతో నడిచే ప్రాజెక్టులుగా మారాయి... ఆర్థిక వ్యవస్థ పుంజుకుంటున్న సమయంలో, సుస్థిరత పూర్తిగా కనుమరుగైంది. ఆరోగ్య సంరక్షణ, విద్య అనేవి అవమానకరమైన రాజీలుగా మారాయి. భారతదేశం అంతటా ధనిక, పేదల మధ్య ఉన్న భారీ అంతరాల వల్ల పేదరికం బయటపడటం మొదలైంది. స్వతంత్ర గృహాల స్థానంలో బహుళ అంతస్తుల గృహ సముదాయాలు రావడం మొదలైంది, చెట్లు, వన్యప్రాణులు కనుమరుగయ్యాయి, ఎయిర్ కండిషనర్లు వచ్చేశాయి.

సరళీకరణ సాఫ్ట్‌వేర్ విప్లవాన్ని తీసుకువచ్చింది, బెంగళూరులో ఆటోమొబైల్, మెకానికల్ ఇంజనీరింగ్ మరియు ఇతర ఉత్పాదక పరిశ్రమలను దాదాపు పూర్తిగా పక్కకు నెట్టివేసింది. సాఫ్ట్‌వేర్ పరిశ్రమ ముద్ర స్పష్టంగా కనిపించింది (పేయింగ్ గెస్ట్ వసతి గృహాల యజమానులు ఒకే భవనంలో 75 పడకగదులను నిర్మించడానికి ప్రణాళికలు రచిస్తున్నారు).

ఆట స్థలాలు, పార్కులు మరియు బహిరంగ ప్రదేశాలను మాల్స్ కోసం, బెంగళూరులో సర్వసాధారణమైన "మిశ్రమ వినియోగ" భవనాల కోసం తొలగించారు. పై అంతస్తులలో నివాస భాగాలు ఉంటే పార్కింగ్ స్థలాన్ని ఏర్పాటు చేయడం తప్పనిసరి. కానీ బేస్‌మెంట్‌లను సూపర్‌మార్కెట్ల రూపంలో వాణిజ్యీకరించారు. దాంతో నివాసితులు తమ కార్లను భవనాల బయట పార్క్ చేయాల్సి వచ్చింది. ఫుట్‌పాత్‌లపై వాహనాలు నిలపడం వల్ల ప్రజలు వాటిపై నడవలేకపోతున్నారు. రోడ్లపై వాహనాల రద్దీ పెరగడంతో ద్విచక్ర వాహనాలు ఫుట్‌పాత్‌లపై జారుతూ, వాటిపై నడిచే బలహీన మానవుల ప్రాణాలకు ప్రమాదం కలిగిస్తున్నాయి. వర్షాకాలంలో బేస్‌మెంట్ సూపర్‌మార్కెట్లు వరదలకు గురయ్యాయి.

అభివృద్ధి చెందుతున్న నగరంలో, ఈ హడావిడి పట్టణపు దుబారా సమస్యలు పరిస్థితిని మరింత దిగజార్చాయి. సమాంతర ఆర్థిక వృద్ధి లేకుండా, కేవలం సమాంతర ఆక్రమణల వల్ల నీటి సరఫరా, విద్యుత్ సరఫరా, వంటగ్యాస్, మురుగునీటి కనెక్షన్లు మొదలైన వాటిపై అదుపులేని ఒత్తిడి నెలకొంది. అక్రమ నివాసాలు, వాణిజ్య వ్యాపారులు అన్నింటినీ నాశనం చేస్తున్నారు: నోరూరించే ఆహార సరఫరాదారులు వలసదారుల ఆరోగ్యాన్ని దెబ్బతీస్తున్నారు. జనాభా ఇరుకైన ప్రదేశాలలో నివసిస్తూ, పనిచేస్తున్నారు. పీజీ వసతి కేంద్రాలు నేరాలకు నిలయాలుగా మారుతున్నాయి. ట్రాఫిక్ గందరగోళం అనేక రెట్లు పెరిగిపోతోంది. గతంలో ఎంతో సుస్థిరంగా ఉన్న ప్రణాళికాబద్ధమైన బస్సు సర్వీసులకు, మరింత పటిష్టమైన బహుళ ప్రజా రవాణా మార్గాల సహకారం తగినంతగా లభించడం లేదు. బెంగళూరు అనే ఈ ఎలివేటెడ్ నగరంలో, ఒక్కొక్కరు నడిపే కార్లు కాలుష్యాన్ని సృష్టిస్తున్నాయి. రద్దీగా మారుతున్న బెంగళూరులో వలసదారులకు జీవనోపాధి భద్రత లభించకపోవడంతో, వారు రుణం తీసుకుని కారు కొని దానిని క్యాబ్‌గా నడుపుతున్నారు. బెంగళూరులో క్యాబ్‌లుగా నడుస్తున్న వాహనాలు అధిక ఉద్గార ప్రమాణాలను కలిగి లేవు. తత్ఫలితంగా వెలువడే కార్బన్ డయాక్సైడ్ (CO) ఉద్గారాలు ఆక్సిజన్ స్థాయిలను దెబ్బతీస్తున్నాయి, మరియు కార్బన్ మోనాక్సైడ్ లేదా CO ఉద్గారాలను పెంచుతున్నాయి.

ఇప్పుడు బెంగళూరులోని పూర్వీకుల ఆస్తులను, పట్టణ అభివృద్ధికి ఆత్మహత్యా సదృశమైన మిశ్రమ వాణిజ్య కేంద్రాలను సృష్టించడానికి "రియల్ ఎస్టేట్ డెవలపర్లు" వేటాడుతున్నారు.

స్మార్ట్ సిటీ పాలనను పునఃసృష్టించడానికి బెంగళూరుకు అత్యవసరంగా ప్రణాళిక అవసరం. సరళీకరణ ఈ అందమైన నగరాన్ని నాశనం చేయడానికి ముందు ఇది మరింత స్మార్ట్‌గా ఉండేది.