સપ્તાહના મધ્યમાં થયેલા મંતવ્યો ૧૨ ૨૫.૦૨.૨૦૨૬ આબોહવાને અનુકૂળ માળખાગત સુવિધાઓ
આબોહવાને અનુકૂળ માળખાગત સુવિધાઓ
 |
| આબોહવા પરિવર્તનના સમયમાં આપત્તિ આશ્રયસ્થાનોનું નિર્માણ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે |
માલિની શંકર દ્વારા
આબોહવા પરિવર્તનના યુગમાં, આપણે ફક્ત આપણા જીવન પર જ નહીં, પરંતુ નાના અને મોટા જીવોના જીવન પર પણ આબોહવા પરિવર્તનની કમજોર અસરને ઘટાડવા માટે અનુકૂલન કરવાની જરૂર છે. ગ્લોબલ વોર્મિંગના દરેક નાના સ્ત્રોતનો સામનો ઠંડક પરિબળોથી કરવાની જરૂર છે. પરિવહન માળખાકીય સુવિધાઓ / જાહેર પરિવહન અને ખાનગી પરિવહનમાંથી ઉત્સર્જન, પાણી પુરવઠો, આબોહવાને અનુકૂળ કૃષિ, ઉડ્ડયન અને સ્થાપત્ય, આબોહવા પરિવર્તન અનુકૂલિત ઇંધણ અને ઉર્જા પુરવઠા માળખાકીય સુવિધાઓ, બાંધવામાં આવેલ લેન્ડસ્કેપ, અથવા માનવ પદચિહ્નના ક્ષેત્રો / કાર્બન પદચિહ્ન, સૂક્ષ્મ આબોહવામાં કુલ ઉત્સર્જન જેવા સામાન્ય સંપત્તિ સંસાધનો, આબોહવા પરિવર્તન અનુકૂલન માટે 'આયોજિત' હોવા જોઈએ. ટૂંકમાં, માનવ લેન્ડસ્કેપને આબોહવા પરિવર્તન અનુકૂલિત કરવા માટે 'આયોજિત' કરવું જોઈએ.
એશિયાઈ કે જાપાની સુનામી જેવી કોઈ એક હિંસક જળવિભાજક ઘટના તરીકે આબોહવા પરિવર્તન પ્રગટ થતું નથી. તે વધુને વધુ આત્યંતિક હવામાન ઘટનાઓ તરીકે પ્રગટ થવા જેવું છે જે સંવેદનશીલ સમુદાયોને વધુ અસર કરે છે. જો આ વાત ક્લિશેડ લાગે તો ચાલો તેને સરળ ભાષામાં સમજીએ. જેમ જેમ આબોહવા પરિવર્તન તેની હાજરીનો અહેસાસ કરાવે છે તેમ તેમ હિંસક ચક્રવાતો વધુ વારંવાર આવવાની શક્યતા છે.
"કાર્યવાહીની જરૂરિયાતને માન્યતા હોવા છતાં, નીતિ નિર્માતાઓ પ્રગતિને મહત્તમ બનાવવા માટે સંસાધનો ક્યાં ફાળવવા જોઈએ અને કયા વ્યવહારુ પગલાંને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ તે સમજવામાં પડકારોનો સામનો કરે છે. વૈશ્વિક સંશોધનના વ્યવસ્થિત મૂલ્યાંકન દ્વારા, આ અહેવાલ આ પડકારનો સામનો કરવામાં મદદ કરવા માટે નવી આંતરદૃષ્ટિ પ્રદાન કરે છે. આબોહવા કાર્યવાહી અને ટકાઉ વિકાસ માટે માળખાગત સુવિધાઓનું કેન્દ્રિય મહત્વ ત્રણ મુખ્ય પરિમાણોમાં સમજી શકાય છે. ગ્રીનહાઉસ ગેસ ઉત્સર્જનના સૌથી મોટા સ્ત્રોતો ઊર્જા, પરિવહન અને મકાન ક્ષેત્રો સાથે સંકળાયેલા છે (જેમાંથી છેલ્લામાં ઘરો, ઓફિસો અને શાળાઓનો સમાવેશ થાય છે). વધુને વધુ જોડાયેલા વિશ્વમાં, અને COVID-19 રોગચાળા સાથે આપણે જે રીતે કામ કરીએ છીએ, શીખીએ છીએ અને સામાજિક બનીએ છીએ, ડિજિટલ સંચાર ક્ષેત્રમાંથી ઉત્સર્જન વધવાની અપેક્ષા છે. જો કે, ડિજિટલ સિસ્ટમો પરિવહન અને મકાન ક્ષેત્રો પર આપણી નિર્ભરતા ઘટાડે છે (દા.ત., ઓછી મુસાફરી અને દૂરસ્થ કાર્ય દ્વારા), તેમની પાસે ઉત્સર્જનને સરભર કરવાની અને કુલ ગ્રીનહાઉસ ગેસ ઉત્સર્જન ઘટાડવાની ક્ષમતા છે" યુએન રિપોર્ટ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ફોર ક્લાઇમેટ એક્શન કહે છે.
અન્ય આત્યંતિક હવામાન ઘટનાઓ જેમ કે હિમપ્રપાત, હિમવર્ષા, ચક્રવાત, દરિયાકાંઠાના આક્રમણ, દરિયાકાંઠાના આક્રમણ, આબોહવા પરિવર્તન, રણીકરણ, દુષ્કાળ, દરિયાઈ તોફાનો, રોગચાળો / રોગચાળો (વાયુ પરિવર્તનને કારણે વાયરસ સમજણની બહાર પરિવર્તિત થાય છે અને જાહેર આરોગ્ય પ્રણાલીઓને પડકારશે જે COVID 19 ને બાળકોના રમત જેવું બનાવશે) વાવાઝોડા, ટ્વિસ્ટર અને ટોર્નેડો, અચાનક પૂર, પૂર, દુષ્કાળ, કાદવ ભૂસ્ખલન, કાદવના પ્રવાહ, તોફાન, વાવાઝોડા, શહેરી પૂર, વધુ વારંવાર અને વધુ તીવ્ર બનશે, વૈજ્ઞાનિકો ભયંકર રીતે જાહેર કરે છે. જ્યારે આ એક કરતાં વધુ જગ્યાએ એક સાથે પ્રગટ થવાનું શરૂ કરશે, ત્યારે તે વહીવટ અને રાજકીય નેતૃત્વને અકલ્પનીય રીતે પડકારશે.
"હાઈડ્રોમેટિઓરોલોજીકલ હવામાન ઘટનાઓ" માં હિમપ્રપાત, હિમવર્ષા, ચક્રવાત, દરિયાકાંઠાના આક્રમણ, આબોહવા પરિવર્તન, રણીકરણ, દુષ્કાળ, દરિયાઈ તોફાનો, રોગચાળો / રોગચાળો (આબોહવા પરિવર્તનને કારણે વાયરસ સમજણની બહાર પરિવર્તિત થાય છે અને જાહેર આરોગ્ય પ્રણાલીઓને પડકારશે જે COVID 19 ને બાળકોના રમત જેવું બનાવશે) વાવાઝોડા, ટ્વિસ્ટર અને ટોર્નેડો, અચાનક પૂર, પૂર, દુષ્કાળ, કાદવ ભૂસ્ખલન, કાદવના પ્રવાહ, તોફાન, વાવાઝોડા, શહેરી પૂરનો સમાવેશ થાય છે. કહો કે માતા કુદરત ગ્લોબલ વોર્મિંગને રદ કરવા માટે એક સુપર જ્વાળામુખી ફાટવાનું નક્કી કરે છે (હા, જ્વાળામુખી ગ્રહને ઠંડુ કરે છે, પરંતુ હું થોડી વારમાં તેના પર આવીશ) અને આપણી પાસે ફક્ત જાહેર વહીવટનો પડકાર નથી પરંતુ તેની અસર માનવ લેન્ડસ્કેપ પર સ્પષ્ટ રીતે નબળી પડશે.
કલ્પના કરો, જો કોઈ સુપર સાયક્લોન કોઈ દરિયાકાંઠાના શહેરમાં ત્રાટક્યું હોય. વરસાદી પાણીના ગટરો બેફામ રીતે ફેંકી દેવામાં આવેલા પ્લાસ્ટિક અને શહેરી કચરાથી ભરાઈ ગયા હોવાથી શેરીઓ પાણીથી ભરાઈ ગઈ છે. પૂરના કારણે પીવાના પાણીનો પુરવઠો દૂષિત થયો છે. પાણીજન્ય રોગો રોગચાળાના પ્રમાણમાં વધ્યા છે. ગરમ ભેજવાળી પરિસ્થિતિઓ અને અસ્વચ્છ પરિસ્થિતિઓ જોખમી દરિયાકાંઠાના શહેરમાં પ્લેગ લાવે છે. લોકો પહેલા ક્યારેય ન હોય તેવા મૃત્યુ પામી રહ્યા છે. ભૂગર્ભજળના ડૂબકીને કારણે માટી ભેજવાળી અને નરમ બની ગઈ છે જે બહુમાળી બાંધકામો ગબડી રહ્યા છે. શોધ અને બચાવ એજન્સીઓ ડૂબી ગઈ છે. મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનને ખબર નથી કે પહેલા વરસાદી પાણીના ગટરોમાંથી પાણી કાઢવાનું શરૂ કરવું કે ગંદકી સાફ કરવી. રોગચાળાના પ્રમાણથી આરોગ્ય અધિકારીઓ પડકારજનક છે. રાજકારણી કમિશનર પર તૂટી પડેલી બહુમાળી ઇમારતમાંથી મૃતદેહો અને કિંમતી વસ્તુઓ મેળવવા માટે દબાણ કરી રહ્યા છે. ગેરકાયદેસર રીતે બાંધવામાં આવેલી બહુમાળી ઇમારત માટે મંજૂર યોજના માટે માટી સ્થિરતા અહેવાલના અભાવની દેખરેખ રાખવા બદલ કમિશનર શરમથી માથું ઝૂકી રહ્યા છે.
દરિયામાંથી આવતા અસામાન્ય ભેજવાળા પવનો દરિયાકાંઠાના રહેવાસીઓને આશ્ચર્યચકિત કરી દે છે.
અચાનક તેઓ એક અસ્પષ્ટ પણ જોરદાર અવાજ સાંભળે છે, જે અત્યાર સુધી ક્યારેય સાંભળ્યો નથી. વિસ્ફોટ? સમુદ્રમાં વિમાન વિસ્ફોટ? ક્ષિતિજ પર રંગીન વાદળો હાનિકારક ગંધકયુક્ત વાદળો લાવે છે અને અડધા કલાકમાં જ્વાળામુખી સુનામીના પ્રથમ મોજા દરિયાકાંઠાના શહેર સુધી પહોંચે છે. મરીના પરના વાહનો અચાનક દરિયાના પાણીમાં જોવા મળે છે. એક સ્તનપાન કરાવતી માતા, એક બાળક સાથે, જાહેર બસમાં પાણી પર તરતી વખતે ઉન્માદથી ચીસો પાડી રહી છે... જ્વાળામુખી સુનામીમાં ઘણા કમનસીબ આત્માઓ મૃત્યુ પામે છે. પરંતુ દસ કલાક પછી સલ્ફર એરોસોલ્સ સ્ટ્રેટોસ્ફિયર પર અથડાયા અને વિચિત્ર દરિયાકાંઠાની ભેજ અસામાન્ય સાંજના પવનની જેમ ઠંડક આપવા લાગે છે! ઝૂંપડપટ્ટીના રહેવાસીઓ અને નબળા અને અશક્ત જેવા અન્ય સંવેદનશીલ સમુદાયો અચાનક / તાત્કાલિક હવામાન પરિવર્તનથી પીડાઈ રહ્યા છે? કોઈ અજાણ્યા સમુદ્રમાં કોઈ અજાણ્યા નામ વગરના ટાપુ પરથી તે મૂર્ખ સુપર જ્વાળામુખી ફાટી નીકળવાથી હજારો કિલોમીટર દૂર આ દરિયાકાંઠાના શહેરમાં લાખો લોકોના જીવન બરબાદ થઈ ગયા છે. નાગરિક વહીવટકર્તાઓ પોતાને અજ્ઞાની રાજકારણીઓ દ્વારા આંધળા લાગ્યા જેઓ તેમને પૂછતા હતા કે શું લાવા તેમના દરિયાકાંઠાના શહેરમાં સુનામીના મોજા સાથે વહેશે?
આવી આપત્તિજનક ઘટનાઓ માટે આપણે પોતાને કેવી રીતે તૈયાર કરી શકીએ? આબોહવા પરિવર્તન માટે તૈયાર રહીને. તો આબોહવા અનુકૂલિત માળખામાં શું શામેલ છે?
૧. વિવિધ પ્રકારના ઉપયોગ માટે તાજા પાણી પુરવઠાના બહુવિધ સ્ત્રોતો અને રિસાયકલ કરેલ પાણી. તેનો અર્થ એ છે કે ભૂગર્ભ જળ સ્તરને ફરીથી ભરીને બચાવવું. કેચમેન્ટ વિસ્તાર વધારવા માટે સૂચિત ગ્રીન બેલ્ટમાં પૂરતું ગ્રીન કવર વધારવું.
૨. વીજ પુરવઠા સ્થાપનો સૌર અને પવન ઉર્જા જેવા નવીનીકરણીય સ્ત્રોતો દ્વારા ચલાવવામાં આવવા જોઈએ અને વીજળી ઉત્પાદન માટે હાઇડ્રો પાવર પર નિર્ભરતા ઓછી કરવી જોઈએ.
૩. બધા બાંધકામ સિમેન્ટ વિના કરવા જોઈએ; પસંદગીની બાંધકામ સામગ્રીમાં સ્થાનિક રીતે ઉપલબ્ધ સંસાધનો જેવા કે કાદવના બ્લોક્સ અને આથો કાદવ પ્લાસ્ટરિંગનો સમાવેશ થવો જોઈએ. બહુમાળી બાંધકામ માટે લોખંડના થાંભલા ટકાઉ નથી. આપણે આને રોકવાની જરૂર છે. પૂર્ણવિરામ.
ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનના તમામ સ્ત્રોતો અને જાહેર પરિવહન તેમજ ખાનગી પરિવહનમાંથી ઉત્સર્જન CO ઉત્સર્જન માટે કડક રીતે નિયંત્રિત કરવું પડશે.
૪. કોઈપણ બાંધકામ માટે તાજા પાણીનો ઉપયોગ કરી શકાતો નથી.
દરેક શહેરમાં લગભગ ૧૦૦૦૦ સ્થળાંતર કરનારાઓની ક્ષમતા માટે આપત્તિ આશ્રયસ્થાનો હોવા જોઈએ. આ આશ્રયસ્થાનો વિકલાંગોને અનુકૂળ હોવા જોઈએ અને નબળા અને અશક્ત, સ્તનપાન કરાવતી માતાઓ વગેરેની જરૂરિયાતોને અનુરૂપ હોવા જોઈએ.
5. ખાદ્ય ઉત્પાદન, ઉદ્યોગ, બાંધકામ અને અર્થતંત્રના દરેક અન્ય ક્ષેત્ર માટે પાણીના માથાદીઠ વપરાશનું આયોજન માપાંકિત કરવાની જરૂર છે.
કલ્પના કરો કે મહાનગરમાં એક ઇમારતને પ્રમાણિત કરો કે તે તાજા પાણી વિના, સિમેન્ટ વિના બનાવવામાં આવી છે, તેને એર કન્ડીશનીંગની જરૂર નથી, જેમાં પરિસરની અંદર અને બહાર ગ્રીન કવર માટે ઘણી જગ્યા છે... તે SDG સુસંગત બને છે.
વધુ વાંચન અને સમજણ માટે લિંક્સ:
Comments
Post a Comment