मिडवीक मुसिंग्स 12 25.02.2026 हवामानाक अनुकूल मुळावी बांदावळ

 हवामानाक अनुकूल अशी मुळावी बांदावळ

हवामान बदलाच्या काळांत आनी युगांत गंभीरांत आपत्ती आश्रय बांदप


मालिनी शंकर हांणी केला


हवामान बदलाच्या दिसांनी आनी युगांत हवामान बदलाचो फकत आमच्या जिविताचेर न्हय तर हेर व्हड आनी ल्हान प्राण्यांच्या जिविताचेर जावपी दुर्बळ परिणाम कमी करपाक मदत करपाक आमी जुळोवन घेवपाची गरज आसा. जागतीक उश्णतायेच्या दर एका ल्हान स्त्रोताक थंड करपी घटकां वरवीं प्रतिकार करपाची गरज आसा. सामान्य मालमत्ता येरादारी मुळावी बांदावळ / भौशीक येरादारी आनी खाजगी येरादारींतल्यान उत्सर्जन, उदका पुरवण, हवामानाक अनुकूल शेती, विमान आनी वास्तुकला, हवामान बदला अनुकूल इंधन आनी उर्जा पुरवण मुळावी बांदावळ, बांदिल्ली भूंयप्रदेश, वा मनशाच्या पावलाचे वाठार / कार्बन पावलाचे वाठार, सूक्ष्म हवामानांतले एकूण उत्सर्जन, हे सगळे हवामान बदल अनुकूलताये खातीर ‘नियोजीत’ करपाचे आसात. थोडयाच उतरांनी हवामान बदलाक अनुकूल जावपाक जाय अशें मनशाचें परिदृश्य.

हवामान बदल म्हणल्यार आशियाई वा जपानी सुनामी सारकी एकूच हिंसक उदका व्हाळाची घडणूक म्हणून प्रगट जायना. दुबळ्या समाजाचेर चड स्पश्टपणान परिणाम करपी अत्यंत हवामान घडणुको म्हणून तो चडसो प्रगट जावपा सारको. Awwwright जर हें क्लिशी दिसता जाल्यार साद्या भाशेंत समजून घेवया. हवामान बदलाक लागून आपली उपस्थिती जाणवता म्हणून हिंसक चक्रीवादळ चड प्रमाणांत येवपाची शक्यताय आसा.

"कृतीची गरज वळखून लेगीत, धोरण निर्मात्यांक चडांत चड प्रगती करपा खातीर संसाधनां खंय वाटप करचीं, आनी खंयच्या वेव्हारीक कृतींक प्राधान्य दिवचें हें समजून घेवपाक आव्हानांक तोंड दिवचें पडटा. जागतीक संशोधनाच्या पद्दतशीर मुल्यांकनांतल्यान, हो अहवाल ह्या आव्हानाक तोंड दिवपाक मदत करपाक नवी अंतर्दृष्टी दिता.हवामान कृती आनी टिकावू उदरगती खातीर मुळाव्या साधनसुविधांचें केंद्रीय म्हत्व तीन मुखेल आयामांतल्यान समजूंक शकता हरितगृह वायूच्या उत्सर्जनाचो संबंद उर्जा, येरादारी आनी इमारती क्षेत्रां कडेन आसा (हातूंतल्या निमाण्या क्षेत्रांत घरां, कार्यालयां आनी शाळांचो आस्पाव जाता, आनी कोविड-19 महामारीन आमी काम करपाचे पद्दतींत, शिकपाचे आनी समाजीक संपर्कांत येवपाचे पद्दतींत बदल घडोवन हाडिल्ल्यान, डिजिटल संचारण क्षेत्रांतल्यान उत्सर्जन वाडपाची अपेक्षा आसा, पूण डिजिटल प्रणालींनी येरादारी आनी बांदकाम क्षेत्रांचेर आमचो आदार उणो जाता येरादारी आनी पयसुल्ल्यान काम करप), तांकां उत्सर्जन भरून काडपाची तांक आसा आनी एकंदरीत वट्ट हरितगृह वायूचें उत्सर्जन उणें करपाची तांक आसा” अशें संयुक्त राष्ट्र संघटनेच्या अहवालांत इन्फ्रास्ट्रक्चर फॉर क्लायमेट ऍक्शनांत म्हणलां.

हिमस्खलन, वादळी, चक्रीवादळ, दर्यादेगेवेलो घुरयो, दर्यादेगेवेलो घुरयो, हवामान बदल, वाळवंटीपण, दुकळ, दर्यांतले वादळ, महामारी / महामारी (हवामान बदलाक लागून व्हायरस समजपा भायर उत्परिवर्तन जातात आनी कोवीड 19 भुरग्यांच्या खेळा सारको दिसपी भौशीक भलायकी वेवस्थेक आव्हान दितले) चक्रीवादळ, ट्विस्टर आनी... वादळ, झटपट हुंवार, हुंवार, दुकळ, चिखलाचो हुंवार, चिखलाचो व्हांव, धुमशेण, गडगड, शारी हुंवार, चड वारंवार आनी चड तीव्र जातले अशें शास्त्रज्ञ जाहीर करतात, भयानक. जेन्ना हीं एकाच वेळार एका परस चड सुवातेर प्रगट जावंक लागतलीं तेन्ना प्रशासनाक आनी राजकी फुडारपणाक कल्पना करपा सारकें आव्हान मेळटलें.

“जलवायुशास्त्रीय हवामान घडणुकांनी” हिमस्खलन, वादळी वारें, चक्रीवादळ, दर्यादेगेवेलो घुरयो, हवामान बदल, वाळवंटीपण, दुकळ, दर्यांतले वादळ, महामारी / महामारी (हवामान बदलाक लागून व्हायरस समजून घेवपा भायर उत्परिवर्तन जातात आनी कोवीड 19 भुरग्यांच्या खेळा सारको दिसपी भौशीक भलायकी वेवस्थेक आव्हान दितले) चक्रीवादळ, ट्विस्टर आनी टोर्नाडो, फ्लॅश हांचो आस्पाव जाता हुंवार, हुंवार, दुकळ, चिखलाचो हुंवार, चिखलाचो व्हांव, धुमशेण, गडगड, शारांतलो हुंवार. म्हणल्यार आवय सैम फकत जागतीक उश्णताय निरर्थक करपा खातीर सुपर ज्वालामुखी स्फोट करपाचें थारायता (होय ज्वालामुखी ग्रह थंड करतात, विडंबन पूण हांव थोड्या वेळान तेचेर येतलों) आनी आमकां फकत भौशीक प्रशासनाचें आव्हान ना पूण ताचो परिणाम मनशाच्या दृश्टीकोनाचेर सादो दुर्बळ करपी आसतलो.

फकत कल्पना करात, सुपर चक्रीवादळान दर्यादेगेवेल्या शाराक धपको दिला जाल्यार. वादळी उदकाचे निचरे बेदर्दपणान उडयल्ल्या प्लास्टीक आनी शारी कोयराक लागून बंद जाल्ल्यान रस्त्यांचेर हुंवार येता. हुंवाराक लागून पिवपाच्या उदकाची पुरवण दूषित जाल्या. उदकांतल्यान जावपी रोगांनी महामारीच्या प्रमाणांत मारला. उश्ण ओलसाणीची परिस्थिती आनी अस्वस्थ परिस्थिती वांगडाच प्लेग धोक्यांत आशिल्ल्या दर्यादेगेवेल्या शारांत हाडटा. लोक केन्नाच केन्नाच नाशिल्ले भशेन मरत आसात. भूंयगत उदकाच्या हुंवाराक लागून माती ओलसाणीची आनी मोव टंबलिंग बहुमाळयेचीं बांदकामां जाल्यांत. सोद आनी बचाव एजन्सी भारदस्त आसात. वादळी उदकाचे निचरो पयलीं निचरो करपाक सुरवात करची काय गोंदळ निवळ करचो हें पालिका म्हामंडळाक खबर ना. भलायकी अधिकाऱ्यांक महामारीच्या प्रमाणाक लागून आव्हान आसा. कोसळिल्ले बहुमाळयेचे इमारतींतल्यान मडीं आनी मोलादीक वस्तू मेळोवपा खातीर राजकारणी आयुक्ताचेर दबाव हाडटा. बेकायदेशीर बांदिल्ल्या बहुमाळयेच्या इमारती खातीर मंजूर आराखडो दिवपा खातीर मातयेच्या स्थिरताय अहवालाच्या उणावाचेर देखरेख दवरपा खातीर आयुक्त लजेन तकली लटकयता.

दर्यांतल्यान येवपी असामान्य दमट वारें आव्हानात्मक दर्यादेगेवेल्या लोकांक आश्चर्यचकित करता.

अचकीत तांकां एक अस्पश्ट पूण पराक्रमी आवाज आयकता, जो आतां मेरेन केन्नाच आयकूंक नाशिल्लो. एक स्फोट? दर्याचेर विमानाची स्फोट? क्षितीजाचेर रंगीत मेघ हानीकारक गंधकाचे मेघ हाडटात आनी अर्द्या वरांत ज्वालामुखीच्या सुनामीचीं पयलींच ल्हारां दर्यादेगेवेल्या शारांत पावतात. मरीना वयल्यान आशिल्लीं वाहनां अचकीत दर्याच्या उदकाचेर मेळटात. भौशीक बशींत उदकाचेर उडत आसतना पोटाक अर्भक आशिल्ली दुदाक धरपी आवय हिस्टेरिकली किर्र किर्र करता... ज्वालामुखीच्या सुनामींत जायते दुर्दैवी जीव नश्ट जातात. पूण धा वरां उपरांत सल्फर एरोसोल समताप मंडलांत पडटात आनी दर्यादेगेचो विचित्र आर्द्रताय सांजवेळाच्या असामान्य वाऱ्या भशेन थंड जावंक लागता! झोपडपट्टींत रावपी आनी दुबळे आनी दुबळे अशे हेर दुबळे समाज चाबपी थंडी, अचकीत / क्षणीक हवामान बदलाचो त्रास सोंसतात? कांय अज्ञात दर्यांतल्या कांय अज्ञात नांवाविणें जुंव्यावयल्यान जाल्ल्या त्या मूर्खपणाच्या सुपर ज्वालामुखीच्या स्फोटान हजारांनी किलोमीटर पयस आशिल्ल्या ह्या दर्यादेगेवेल्या शारांतल्या लाखांनी लोकांचें जिवीत विसर्जीत केलां. नागरी प्रशासकांक सुनामीच्या ल्हारां सयत लावा तांच्या दर्यादेगेवेल्या शारांत व्हांवतलो काय अशें विचारपी अज्ञानी राजकारण्यांक कुड्डेपणान दिसले?

अशा संकश्टाच्या घडणुकां खातीर आमी स्वताक कशें तयार करतात? हवामान बदला खातीर तयार जावन. तर हवामान अनुकूल मुळाव्या साधनसुविधांचो आस्पाव कितें?

1. वेगवेगळ्या प्रकारच्या वापरा खातीर गोड्या उदका पुरवण आनी रिसायकल उदकाचे जायते स्रोत. म्हणल्यार भूंयगत उदकाचो पांवडो परतून भरून वाचवप. अधिसूचित पाचव्या पट्ट्यांनी जलसंचय क्षेत्र वाडोवपा खातीर फावो तें पाचवें आवरण वाडोवचें.

2. वीज पुरवण स्थापत्यांक सौर आनी वाऱ्याच्या उर्जे सारकिल्या नवीकरणीय स्त्रोतां वरवीं इंधन दिवचें आनी वीज निर्मिती खातीर जल उर्जेचेर उण्यांत उणें अवलंबन करचें.

3. सगळें बांदकाम शिमीट नासतना करचें; पसंतीच्या बांदकाम साहित्यांत गाळाचे ब्लॉक आनी किण्वन केल्लो गाळाचो प्लास्टरिंग सारकिल्या थळाव्या साधनांचो आस्पाव आसपाक जाय. बहु माळयेच्या बांदकामा खातीर लोखणाचे खांब अटिकना. हें आमी थांबवपाची गरज आसा. फुल स्टॉप. 

उद्देगीक उत्पादन आनी भौशीक येरादारी तशेंच खाजगी येरादारीच्या सगळ्या स्त्रोतांवयल्यान जावपी उत्सर्जनाचेर सीओ उत्सर्जनाखातीर खर नियंत्रण दवरचें पडटा.

4. खंयच्याय बांदकामा खातीर गोड्या उदकाचो वापर करचो ना. 

दर एका शारांत सुमार 10000 सुटके जाल्ल्या लोकांक आपत्ती आलाशिरो आसचो पडटा. हे आश्रय अपंगत्व आशिल्ल्यांक अनुकूल आसूंक जाय आनी दुबळे आनी दुबळे, दुदाक धरपी आवय आदी गरजे प्रमाण आसूंक जाय.

5. अन्न उत्पादन, उद्देग, बांदकाम आनी अर्थवेवस्थेच्या हेर दर एका विभागाखातीर दर मनशाक उदकाचो वापर करपाची येवजण मापांक करपाची गरज आसा.

कल्पना करात महानगरांतली इमारत गोड्या उदका बगर, शिमीट नासतना बांदल्या, वातानुकूलनाची गरज ना, जातूंत परिसरांत भितर आनी भायर पाचव्या कव्हरा खातीर खूब सुवात आसा आनी अशे तरेचें प्रमाणपत्र दिवप... ती एसडीजी प्रमाण जाता. 

फुडल्या वाचन आनी समजून घेवपा खातीर दुवे:



Comments

Popular posts from this blog

Gedanken zur Wochenmitte 16, 25.03.26 (German)

Wochenmitte-Gedanken 13, 4.03.2026